Pirinç İthalatı Gözetime Alındı: Kayıt Belgesi 9 Ekim 2026

Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır. Eklenen GTİP satırlarının tam listesi Resmî Gazete'de tablo görseli olarak yayımlandığı için kendi ürün kodunuzu mutlaka ilgili nüshadan ve yetkili gümrük müşavirinizle teyit edin.

Cuma sabahı gelen tebliğ

9 Ekim 2026 Cuma günü, 33395 sayılı Resmî Gazete'nin Tebliğler bölümünde "İthalatta Gözetim Uygulanmasına İlişkin Tebliğde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ" yayımlandı. Metin kısa: tek bir değişiklik maddesi, bir yürürlük maddesi, bir de yürütme maddesi var.

Değişiklik, 24 Aralık 2021 tarihli ve 31699 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan İthalatta Gözetim Uygulanmasına İlişkin Tebliğ'in (Tebliğ No: 2022/1) EK 1'ine, yani Kayda Alınan Eşya Listesi'ne yeni satırlar ekliyor. Satırlar, listedeki 0904.22.00.00.11 GTİP'li kalemden sonra geliyor. Yürürlük maddesi sade: tebliğ yayım tarihinde, yani 9 Ekim 2026'da yürürlüğe girdi.

Haberlerde konu, bazı pirinç ve çeltik ürünlerinin kayda alınan eşya listesine eklenmesi olarak aktarıldı ve kayıt merkezi olarak İstanbul Tekstil ve Konfeksiyon İhracatçı Birlikleri Genel Sekreterliği'nin yetkilendirildiği bildirildi. Eklenen satırların kendisi Resmî Gazete'de metin değil tablo görseli olarak durduğundan, tam GTİP dökümünü bu yazıda sayamıyoruz. Armonize Sistem'de pirinç 10.06 pozisyonunda yer alır; ancak hangi alt kalemlerin listeye girdiğini bilmeden "benim ürünüm kapsamda" ya da "kapsam dışında" demek doğru olmaz.

Gözetim, yasak ya da kota demek değil

Gözetim kelimesi ilk duyduğunda ürkütücü gelebilir. 2022/1 sayılı Tebliğ'in birinci maddesine göre amaç, listedeki eşyanın ithalatını kayda alarak ileriye yönelik izlemektir. Yani ithalat yasaklanmıyor, miktar sınırı konmuyor, ek vergi de getirilmiyor. İthalatçıdan istenen, mal gelmeden önce bilgilerini devlete bildirmesi ve karşılığında bir belge almasıdır.

Bu ayrım önemli, çünkü sektörde gözetim, damping ve korunma önlemi sık sık birbirine karıştırılıyor:

Gözetime alınan ürünlerin ileride başka bir önleme konu olup olmayacağını bu tebliğ söylemiyor; ancak kayıt verisi, Bakanlığın piyasayı izleme aracı. Tebliğde ayrıca Tarım İzleme Komitesi'nin, eşyanın niteliği, menşei ve değeri gibi konularda Genel Müdürlüğe tavsiyede bulunabileceği hükmü yer alıyor.

Kayıt Belgesi süreci adım adım

2022/1 sayılı Tebliğ'in genel işleyişi, listeye yeni giren her ürün için de geçerli. Sırayla:

1. İthalattan önce kayıt. İthalatçı, ithalat bilgilerini EK 1'de ürünün karşısında gösterilen kayıt merkezine, ithalat.ebirlik.org adresi üzerinden kaydettirir. Sistem elektronik ortamda bir Kayıt Belgesi düzenler.
2. Başvuru belgeleri. Başvuru, tebliğin EK 2'sindeki belgelerin eksiksiz ve usulüne uygun doldurulup sisteme yüklenmesiyle yapılır. Bakanlık gerekirse asıllarını ister. Bilgilerin doğruluğundan ithalatçı ve temsilcisi sorumludur.
3. İnceleme süresi. Eksiksiz başvurular en geç 10 iş günü içinde sonuçlandırılır. Beyanın gerçeğe aykırı olduğu ya da ciddi şüphe bulunduğu durumda açıklığa kavuşana kadar belge düzenlenmez ve dosya Genel Müdürlüğe iletilir.
4. Beyanname. Belge numarası, serbest dolaşıma giriş beyannamesinin 44 numaralı hanesine yazılır. Tebliğ menşe ayrımı yapmaz; hangi ülkeden gelirse gelsin kayıt gerekir.

Hemen dikkat çeken nokta, 10 iş günlük inceleme süresi. Navlun, kapanış tarihi ve ödeme takvimi sıkı olan bir sevkiyatta bu süre doğrudan planlamaya girer.

Belgenin kullanım kuralları

Kayıt Belgesi, her yönüyle sınırlı ömürlü bir belge:

• Geçerlilik süresi 45 gündür. Süre uzatılamaz.
• Bir belge, bir beyanname. Aynı belge birden fazla beyanname için kullanılamaz.
• Devredilemez. Belge üçüncü kişilere devredilemez.
• Yüzde 5 tolerans. Gümrük tescilinde saptanan kıymet veya miktar, belgedeki değeri yüzde 5'e kadar (yüzde 5 dahil) aşarsa ithalat engellenmez. Bu sınırın üstü sorun yaratır.
• Kıymet incelemesini engellemez. Belgenin bulunması, gümrük kıymeti hükümlerinin uygulanmasına engel değildir.

Pratikte en çok hata, "tek belge, çok parti" varsayımında çıkar. Bir tedarikçiden aylık düzenli parti alan firma her sevkiyat için ayrı belge almak zorunda. Kısmi sevkiyat yapılıyorsa belge ile fiili miktarın yüzde 5 çerçevesinde örtüşmesi gerekir. Eksik yüklenen ya da fazla yüklenen konteyner, belgeyle beyanname arasında fark yaratır.

Kimler etkilenir

Doğrudan etkilenenler, listeye giren kalemleri ithal eden gıda toptancıları, paketleyiciler, hububat ve bakliyat işleyicileri ve bu ürünleri dışarıdan tedarik eden perakende zincirleridir. Dolaylı etkilenenler, sözleşmesinde "ithalat izni teslimden önce alınacak" gibi bir hüküm taşıyan tedarikçiler ve navlun planlaması yapan lojistikçilerdir.

Değişiklik tebliğinin görünen üç maddesinde geçiş hükmü yok. Yani yayım tarihinden önce yola çıkmış ama henüz beyan edilmemiş bir sevkiyat için ayrı bir kolaylık öngörülmüş değil. Bu durumdaki firmaların, malın varış tarihini beklemeden müşavirleriyle durumu teyit etmesi gerekir.

Gıda ithalatının genel çerçevesi (Tarım ve Orman Bakanlığı kontrolleri, GTİP seçimi, maliyet) için Gıda İthalatı Rehberi sayfamıza bakabilirsiniz. Tarım tarafındaki denetim değişikliği için Tebliğ 2026/42 yazımız da ilgili.

Sık yapılan hatalar

GTİP'i yanlış okumak. Pirinç türleri (çeltik, kavuzu soyulmuş, öğütülmüş, kırık) farklı alt kalemlerde yer alır. Listeye yalnızca bazı satırlar girdiği için "pirinç" kelimesine bakarak karar vermeyin, 12 haneli koda bakın.

Belgeyi mal gelince almak. Tebliğ kaydın ithalattan önce yapılmasını ister. Beyanname verildikten sonra belge peşinden gitmek, eşyanın antrepoda ya da sahada bekleyip demuraj ve ardiye maliyeti doğurmasına yol açabilir. Bu maliyetlerin mantığı için demuraj ve detensiyon yazımıza göz atın.

Kıymeti belgede düşük, faturada yüksek göstermek. Yüzde 5 toleransı aşan fark ithalatı durdurur; üstelik belge ile fatura arasındaki tutarsızlık kıymet incelemesini de tetikleyebilir. Kıymet yöntemleri için gümrük kıymeti rehberine bakın.

Başka gözetim tebliğleriyle karıştırmak. Ticaret Bakanlığı'nın başka gözetim tebliğleri farklı mantıkla çalışır. Önceki yazılarımızda ele aldığımız kıymet gözetimi ve 2026 gözetim değişiklikleri başka ürün gruplarına ilişkindir; pirinç ve çeltik için geçerli düzenleme, bu yazıda anlatılan 2022/1 sayılı Tebliğ'in kayıt sistemidir.

Düzenlemenin amacı ve piyasa etkisi

Tebliğin kendisinde gerekçe yazmıyor; Resmî Gazete'de yalnızca değişiklik maddesi var. Bu yüzden gerekçe üzerine yazılanlar yorumdan ibarettir. Bizim değerlendirmemiz, kaydın bir izleme aracı olduğu ve ithalat verisini Bakanlığa ithalattan önce ulaştırdığı yönünde. Bu değerlendirme tebliğ metnine değil, 2022/1 sayılı Tebliğ'in birinci maddesindeki "ileriye yönelik izleme" ifadesine dayanıyor.

İthalatçı açısından asıl soru fiyat değil, takvim. Kayıt işlemi bir idari adım olarak sevkiyat planına girmiş durumda. Sözleşmelerde Incoterms'e göre riskin ve masrafın kimde olduğu belli ise (Incoterms 2020 rehberimiz), belgenin kimin sorumluluğunda alınacağı da netleştirilmeli.

Karmaşık dosyalarda destek

Sınır noktasında, yani ürününüz hem kapsamda hem de kapsam dışında olabilecek bir alt kalemde duruyorsa ya da parti bölünerek gelecekse, kayıt belgesi planı bir uzman bakışıyla çıkarılmalı. Bu tür dosyalar için danışmanlık sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.

Sıkça sorulan sorular

Pirinç ithalatı yasaklandı mı? Hayır. Tebliğ, ürünleri kayda alınan eşya listesine ekliyor. Kayıt, ithalatı izlemek içindir.

Tebliğ ne zaman yürürlüğe girdi? Yayım tarihi olan 9 Ekim 2026'da.

Kayıt Belgesi nereden alınır? EK 1'de ürünün karşısında gösterilen kayıt merkezi üzerinden, ithalat.ebirlik.org adresinden başvurularak. Haberlere göre pirinç ve çeltik için yetkili merkez İstanbul Tekstil ve Konfeksiyon İhracatçı Birlikleri Genel Sekreterliği.

Belge ne kadar geçerli? 45 gün. Uzatılamaz ve devredilemez.

Belge numarası beyannamede nereye yazılır? Serbest dolaşıma giriş beyannamesinin 44 numaralı hanesine.

Gerçek kıymet belgeden yüksek çıkarsa ne olur? Fark belgedeki değerin yüzde 5'ini (yüzde 5 dahil) aşmıyorsa ithalat engellenmez. Aştığında engel doğar.

Yolda olan sevkiyat ne olacak? Değişiklik tebliğinde geçiş hükmü görünmüyor. Bu sevkiyatlar için gümrük müşavirinizden durumu teyit etmeniz gerekir.

Aksiyon listesi

• Ürününüzün 12 haneli GTİP'ini, 9 Ekim 2026 tarihli Resmî Gazete'deki EK 1 satırlarıyla karşılaştırın.
• Kapsamdaysanız ithalat.ebirlik.org üzerinde başvuru hesabınızı ve yetkili temsilcinizi hazırlayın.
• İnceleme süresi için en az 10 iş günü pay bırakın, belgeyi sevkiyat yola çıkmadan alın.
• Her parti için ayrı belge planlayın; miktar ve kıymeti yüzde 5 sınırı içinde tutun.
• Yolda olan ve yaklaşan sevkiyatları müşavirinizle gözden geçirin.
• Tedarik sözleşmelerinizdeki teslim ve belge sorumluluğu maddelerini kontrol edin.

Sorumluluk Reddi. Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır. Tebliğin kapsadığı GTİP satırları, kayıt merkezi ve uygulama ayrıntıları değişebilir; kesin bilgi için Resmî Gazete'nin ilgili nüshasından teyit alın ve yetkili gümrük müşaviri ile mali müşavirinize danışın.