Maldivler'den İthalatta Tarife Kontenjanı: 200 Ton Ton Balığı Kotası (1 Ağustos 2026)

31 Temmuz 2026 Cuma günü yayımlanan 33326 sayılı Resmî Gazete, dış ticaret gündemine az rastlanan bir menşe ile girdi: Maldivler Cumhuriyeti. Türkiye ile Maldivler arasında 18 Aralık 2025'te onaylanan Tercihli Ticaret Anlaşması'nın uygulama kararları, 11563 ve 11564 sayılı Cumhurbaşkanı Kararları ile birlikte 1 Ağustos 2026 tarihinde yürürlüğe girdi. Paketin özeti: Maldivler menşeli su ürünlerinde genel tarife oranları yeniden belirlendi ve ton balığı ile palamut için ayrı, indirimli bir tarife kontenjanı açıldı.

Bu yazıda iki kararın ne getirdiğini karar numaralarıyla ayrıştırıyor, kontenjandan yararlanma usulünü ve konserve/işlenmiş balık ithalatçıları için pratik etkisini anlatıyoruz.

31 Temmuz 2026 Resmî Gazete'de ne değişti?

Aynı Resmî Gazete sayısında Maldivler menşeli ürünlere ilişkin üç ayrı düzenleme birlikte yayımlandı:

Üç düzenleme birbirini tamamlıyor: 11563 sayılı Karar genel çerçeveyi (hangi üründe hangi oran) çizerken, 11564 sayılı Karar ve ona bağlı tebliğ belirli bir ürün grubu için ilave indirim öngörüyor. İthalatçının her iki kararı birlikte okuması gerekiyor — çünkü aynı GTİP için iki farklı oran (kontenjan içi ve kontenjan dışı) söz konusu olabiliyor.

Karar 11564: 200 ton'luk ton balığı tarife kontenjanı

Düzenlemenin en somut ve doğrudan maliyet etkisi olan parçası 11564 sayılı Karar. Kapsam ve parametreler şöyle:

• Ürün kapsamı: GTİP 1604.14 pozisyonu — bitkisel yağla veya diğer şekillerde hazırlanmış/konserve edilmiş ton balığı, palamut ve fileto haline getirilmiş türevleri.
• Kontenjan miktarı: Yıllık 200 ton.
• İndirim oranı: Kontenjan dahilindeki ithalatta, normal şartlarda uygulanacak gümrük vergisi ve mali yükümlülüklerin yarısı tahsil ediliyor.
• Dağıtım dönemi: Kontenjan her takvim yılı başında yeniden 200 ton olarak tahsis ediliyor; devreden bakiye söz konusu değil.
• Yürürlük: 1 Ağustos 2026.

Kontenjan küçük hacimli — 200 ton, Türkiye'nin toplam konserve ton balığı ithalatının yanında sınırlı bir miktar. Ama tercihli anlaşmaların ilk uygulama dönemlerinde kontenjanların küçük başlayıp zamanla genişletilmesi alışıldık bir modeldir; benzer bir kademeli yapı için BAE-CEPA serbest ticaret anlaşması yazımızdaki örneğe bakılabilir.

Karar 11563: İthalat Rejimi Kararı'nda Maldivler için oran güncellemesi

11563 sayılı Karar, tarife kontenjanının ötesinde daha geniş bir listeyi kapsıyor. İthalat Rejimi Kararı'na eklenen Maldivler menşeli su ürünleri ve deniz ürünleri listesinde gümrük vergisi oranları yüzde 0 ile yüzde 37,5 aralığında yeniden belirlendi. Bu, tek bir sabit oran değil; her GTİP satırının kendi oranına sahip olduğu bir tarife cetveli anlamına geliyor.

Pratik sonuç: Maldivler'den ithal edilecek her ürün için GTİP bazında kararın ekli listesinden oran teyidi gerekiyor. Genel bir "yüzde 0-37,5 aralığında" ifadesine dayanarak maliyet hesaplamak yanıltıcı olur; doğru oran yalnızca ilgili GTİP satırından okunabilir.

Dayanak: Türkiye-Maldivler Tercihli Ticaret Anlaşması

İki kararın hukuki temeli aynı: 18 Aralık 2025 tarihli ve 10693 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile onaylanan Türkiye-Maldivler Tercihli Ticaret Anlaşması ve tarife kontenjanı uygulamasının genel çerçevesini çizen 2010/339 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı. Türkiye'nin son yıllarda imzaladığı serbest ticaret ve tercihli ticaret anlaşmaları ağının genel görünümü için Türkiye'nin 2026 serbest ticaret anlaşmaları yazımız faydalı bir referans.

Tercihli ticaret anlaşmaları, serbest ticaret anlaşmalarından farklı olarak genellikle sınırlı ürün grubunu ve karşılıklı tavizleri kapsar — Maldivler anlaşmasında da görüldüğü gibi tam kapsamlı bir gümrük birliği değil, belirli tarım/su ürünleri kalemlerinde karşılıklı indirim modeli uygulanıyor.

Tarife kontenjanından nasıl yararlanılır? BSGTY nedir?

İthalatçı açısından en pratik soru, 200 tonluk kontenjandan nasıl pay alınacağı. Ticaret Bakanlığı'nın tarife kontenjanı uygulamalarında iki temel dağıtım yöntemi var:

• Talep Toplama Yöntemi (TTY): İthalatçı, kontenjan döneminden önce Bakanlığın "E-Hizmetler" bölümünden elektronik imzayla ön başvuru yapar; başvurular toplanır ve kontenjan bu talepler arasında paylaştırılır.
• Beyannameye Sıra Göre Tahsis Yöntemi (BSGTY): Ön başvuru aranmaz. Gümrük beyannamesi tescil edilirken ilgili istisna/muafiyet kodu seçilir; kontenjan, beyannamelerin tescil sırasına göre "ilk gelen ilk alır" mantığıyla tükenene kadar dağıtılır.

Maldivler ton balığı kontenjanı için uygulanacak yöntem BSGTY. Bunun anlamı: İthalatçının ayrı bir ön izin/başvuru süreci beklemesine gerek yok; doğru GTİP ve doğru istisna kodu ile beyanname tescil edildiği anda, kontenjan tükenmemişse indirimli oran otomatik uygulanıyor. Ancak bu da bir risk taşıyor — kontenjan 200 ton gibi sınırlı bir hacimde olduğu için, yıl içinde erken tükenebilir. Benzer bir BSGTY/TTY karşılaştırması, farklı bir kontenjan paketi özelinde Tarife Kontenjanı Temmuz 2026: Karar 11487 ve Tebliğ 2026/9 yazımızda da ele alınmıştı.

Kimleri ilgilendiriyor? Sektör etkisi

Düzenlemenin doğrudan etkilediği kesimler sınırlı ama net:

• Konserve ve işlenmiş balık ithalatçıları / gıda toptancıları: GTİP 1604.14 kapsamındaki ton balığı ve palamut konservelerini ithal eden firmalar için, kontenjan dahilinde ithalatta girdi maliyeti yüzde 50 azalıyor.
• Tedarik zincirini çeşitlendirmek isteyen gıda ithalatçıları: Güneydoğu Asya ve mevcut tedarikçilere alternatif olarak Maldivler menşeli ürünler, indirimli oran sayesinde fiyat rekabeti açısından cazip hale gelebilir.
• Gıda ithalatı genelinde faaliyet gösteren firmalar: Kontenjan dışı kalan diğer su ürünü kalemlerinde de (11563 sayılı Karar kapsamında) GTİP bazlı oran güncellemesi olduğundan, gıda ithalatçılarının genel gıda ithalatı rehberi çerçevesinde mevzuat takibini güncel tutması gerekiyor.

Hacim küçük olduğu için makro ölçekte etkisi sınırlı; ancak niş ürün gruplarında çalışan ithalatçılar için doğrudan ve ölçülebilir bir maliyet avantajı söz konusu.

Maliyet örneği: kontenjanın somut karşılığı

Yüzde 50 indirimin somut karşılığını görmek için basit bir örnek üzerinden gidelim. Rakamlar örnek amaçlıdır; gerçek oran ve kıymet GTİP satırına ve fatura bedeline göre değişir.

Gerçek oran, kontenjan tebliğinin ekli listesinden ve ilgili GTİP satırından teyit edilmelidir; yukarıdaki yüzde 20 rakamı yalnızca örnektir. Önemli olan mekanizma: kontenjan dahilinde giren her sevkiyatta vergi yükü yarıya iniyor, kontenjan tükendikten sonraki sevkiyatlarda ise standart oran geri geliyor.

Ne yapmalı? Aksiyon listesi

• GTİP teyidi: İthal ettiğiniz ürünün GTİP 1604.14 pozisyonunda olup olmadığını birebir doğrulayın; alt pozisyon farklılıkları kontenjan kapsamı dışında kalabilir.
• Menşe belgesi: Kontenjandan yararlanmak için ürünün Maldivler menşeli olduğunu gösteren menşe belgesini (anlaşma kapsamındaki menşe ispat belgesi) eksiksiz hazırlayın.
• Kontenjan takibi: BSGTY yönteminde kontenjan "ilk gelen ilk alır" esasıyla tükeniyor; Bakanlığın kontenjan takip ekranından güncel kalan miktarı beyanname tescilinden önce kontrol edin.
• İstisna kodu: Gümrük beyannamesinde ilgili tarife kontenjanı istisna/muafiyet kodunun doğru seçildiğinden emin olun; hatalı kod indirimin uygulanmamasına yol açar.
• Diğer GTİP satırları: Kontenjan dışında kalan su ürünü/deniz ürünü kalemlerinde 11563 sayılı Karar'ın ekli listesinden güncel oranı ayrıca teyit edin.
• Uzman teyidi: Tercihli ticaret anlaşması kapsamındaki menşe kuralları ve kontenjan uygulaması teknik ayrıntı içerdiğinden, işlem öncesi yetkili gümrük müşavirinizle birlikte kontrol edin.

Sıkça Sorulan Sorular

Maldivler tarife kontenjanı ne zaman yürürlüğe girdi? 1 Ağustos 2026 tarihinde yürürlüğe girdi. Karar, 31 Temmuz 2026 tarihli ve 33326 sayılı Resmî Gazete'de yayımlandı.

Kontenjan hangi ürünleri kapsıyor? GTİP 1604.14 pozisyonundaki ton balığı ve palamut (hazırlanmış veya konserve edilmiş, dahil fileto türevleri) ürünlerini kapsıyor.

Kontenjan miktarı ne kadar? Yıllık 200 ton. Her takvim yılı başında yeniden 200 ton olarak tahsis edilir.

Kontenjandan yararlanmak için önceden başvuru gerekiyor mu? Hayır. Dağıtım Beyannameye Sıra Göre Tahsis Yöntemi (BSGTY) ile yapılıyor; gümrük beyannamesi tescil edilirken ilgili istisna kodu seçilerek başvuru koşulu olmadan yararlanılıyor.

İndirim oranı nedir? Kontenjan dahilindeki ithalatta normal şartlarda uygulanacak gümrük vergisi ve mali yükümlülüklerin yarısı (yüzde 50 indirim) tahsil ediliyor.

Kontenjan dışında kalan Maldivler menşeli ürünlere ne uygulanıyor? 11563 sayılı Karar ile İthalat Rejimi Kararı'na eklenen listede, su ürünleri ve deniz ürünleri için gümrük vergisi oranları yüzde 0 ile yüzde 37,5 arasında GTİP bazında belirlendi.

Kontenjan yıl içinde tükenirse ne olur? Kontenjan tükendikten sonraki sevkiyatlar için standart (indirimsiz) İthalat Rejimi Kararı oranları uygulanır; bir sonraki takvim yılında kontenjan yeniden 200 ton olarak açılır.

Sorumluluk Reddi: Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki veya mali danışmanlık niteliği taşımaz. Kararların ekli listeleri, GTİP bazlı oranlar, menşe ispat koşulları ve kontenjan güncel bakiyesi Resmî Gazete'nin tam metninden ve Ticaret Bakanlığı'nın güncel duyurularından teyit edilmelidir. İşleme geçmeden önce yetkili gümrük müşaviri ve gerektiğinde mali müşavir teyidi alınması esastır. Mevzuat değişebilir; güncel Resmî Gazete metni daima esas alınmalıdır.