Ukrayna STA Yürürlükte: 1 Ocak 2027 Vergi Takvimi

Ukrayna ile ticaret yapan ithalatçılar için iki tarih öne çıkıyor. Ticaret Bakanlığı, Türkiye-Ukrayna Serbest Ticaret Anlaşmasının 1 Ekim 2026'da yürürlüğe girdiğini duyurdu. Aynı açıklamaya göre mal ticaretine ilişkin gümrük vergisi düzenlemeleri 1 Ocak 2027'den itibaren uygulanacak. Üç aylık bu aralıkta yapılacak hazırlık, ocak ayında gümrükte yaşanacak sürprizleri belirleyecek.

Hemen ardından 31 Ekim 2026 tarihli ve 33416 sayılı Resmî Gazete'de anlaşmanın menşe hükmünü tercihli menşe mevzuatına bağlayan bir yönetmelik değişikliği yayımlandı. Bu yazıda neyin netleştiğini, neyin henüz teyit beklediğini ve ithalatçının bugün ne yapabileceğini anlatıyoruz.

Anlaşmanın kısa geçmişi

Anlaşma 3 Şubat 2022'de Kiev'de imzalandı. Türkiye'de TBMM onayı 7523 sayılı Kanunla verildi ve Cumhurbaşkanı onay kararı 4 Ekim 2024 tarihli 32682 sayılı Resmî Gazete'nin 1. Mükerrer sayısında 9008 karar sayısıyla yayımlandı. Basında yer alan aktarımlara göre Ukrayna tarafının onay süreci 31 Temmuz 2026'da tamamlandı ve anlaşma 1 Ekim 2026'da yürürlüğe girdi.

Bakanlık açıklamasına göre iki ülkenin kısa vadeli ortak hedefi ikili ticareti 10 milyar dolara taşımak. Anlaşma mal ticaretiyle birlikte hizmetleri, yatırımı, elektronik ticareti, ticaretin kolaylaştırılmasını ve gümrük iş birliğini kapsıyor. Karayolu taşımacılığında ikili ve transit taşımaların kotasız yapılması öngörülüyor.

İki ayrı tarih: yürürlük ve gümrük vergisi

Karışıklık buradan çıkıyor. Anlaşmanın yürürlüğe girmesi, vergi indiriminin o gün başladığı anlamına gelmiyor.

Bazı haber sitelerinde Ukrayna menşeli ürünlerin Türkiye'ye girişinde tercihli işlemin 1 Ekim 2026'dan itibaren başladığı, Türkiye menşeli ürünler için ise 1 Ocak 2027'yi beklediği yazıldı. Bakanlığın aktarılan açıklaması böyle bir yön ayrımı yapmıyor, mal ticaretindeki gümrük vergisi düzenlemelerinin 1 Ocak 2027'de başladığını söylüyor. Yönlere göre farklı takvim iddiası, anlaşmanın tarife ekinden ve ilgili ithalat kararından teyit edilmeden esas alınmamalı.

31 Ekim 2026 yönetmeliği ne yapıyor?

Ticaret Bakanlığı, Pan-Avrupa-Akdeniz Tercihli Menşe Kurallarına Dair Bölgesel Konvansiyon Ortak Komitesinin 1/2023 Sayılı Kararı kapsamındaki tercihli menşe kuralları yönetmeliğini değiştirdi. Değişiklik tek maddelik içerik taşıyor.

• 20/12/2025 tarihli ve 33113 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan yönetmeliğin 2 nci maddesinin birinci fıkrasına yeni bir (m) bendi ekleniyor.
• Bu bent, Türkiye ile Ukrayna arasındaki Serbest Ticaret Anlaşmasının II.5 inci maddesindeki menşe kuralları hükmüne atıf yapıyor.
• Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe giriyor. Yürütme görevi Ticaret Bakanında.

Pratikte şunu ifade ediyor. Ukrayna anlaşması da artık Türkiye'nin tercihli menşe yönetmeliğinin kapsadığı anlaşmalar arasında. Menşe şartlarının nasıl yorumlanacağı, belgelerin nasıl düzenleneceği ve gümrük idaresinin kontrolü bu çerçevede yürüyecek. Pan-Avrupa-Akdeniz sisteminin işleyişini bilmiyorsanız tercihli menşe ve PEM kümülasyonu rehberimiz iyi bir başlangıç noktası.

Yönetmelik değişikliğinin kendisi vergi oranı belirlemiyor. Oranlar anlaşmanın tarife listelerinde yer alıyor ve uygulamaya geçmesi için ayrıca ithalat rejimi düzeyinde bir düzenleme gerekiyor. Bu yazının yazıldığı 3 Kasım 2026 itibarıyla bu tarife listelerini uygulamaya sokan Türk düzenlemesini birincil kaynaktan doğrulayamadık. Ocak ayına yaklaşırken Resmî Gazete ve Ticaret Bakanlığı duyurularını takip etmek gerekiyor.

Vergi avantajı için menşe şart

Bakanlık açıklamasına göre yalnızca Türkiye'den ihraç edilmiş olmak tercihli muamele için yeterli değil. Ürünün anlaşmanın menşe kurallarını karşılaması gerekiyor. Gümrük hukukunda bu, "tam olarak elde edilen" ürünlerle "yeterli işçilik veya işlem görmüş" ürünler arasındaki ayrımı hatırlatır. Ürün bazlı liste kuralları anlaşmanın menşe protokolünde yer alır, GTİP bazında ayrı ayrı okunmalıdır.

Basında yer alan aktarımlara göre menşe ispatı EUR.1 dolaşım sertifikası ya da menşe beyanıyla yapılabilecek. Menşe beyanını onaylanmış ihracatçı düzenleyebilecek, toplam değeri 6.000 avro ve altındaki sevkiyatlarda ise her ihracatçı beyan verebilecek. Bu bilgi ikincil kaynaklara dayanıyor. Hangi belgenin hangi koşulda geçerli olduğunu anlaşma metninden ve gümrük idaresinin duyurusundan teyit edin. Belge ayrımını netleştirmek isterseniz ATR ve EUR.1 karşılaştırmamıza bakabilirsiniz.

Ürün kapsamı

Aktarımlara göre anlaşma, Armonize Sistem 01 ile 97 arasındaki fasıllarda yer alan ve Türkiye veya Ukrayna menşeli ürünleri kapsıyor. Bazı ürünlerde gümrük vergisi sıfırlanırken bazılarında indirimli oran ya da tarife kontenjanı uygulanıyor. Kontenjan hacimleri ve dağıtım yöntemi henüz doğrulayabildiğimiz bir kaynakta yayımlanmış değil. Kontenjanlı ürün ithal ediyorsanız bu bilgi ithalat maliyetini doğrudan etkileyecektir.

Kimler hazırlık yapmalı?

Ukrayna menşeli ürün alan her ithalatçı bu başlığa bakmalı. Hangi ürünün avantaj kazandığı anlaşmanın tarife ekindeki GTİP listesiyle belirlenir, bu eşleştirme yapılmadan ürün bazında bir şey söylemek mümkün değil.

Türkiye'den Ukrayna'ya ihracat yapanlar için de tablo benzer. Ukrayna gümrüğünde tercihli işlem görebilmek için aynı menşe şartı geçerli. İhracatçı belgeyi hazırlarken Türkiye'de tercihli menşe yönetmeliğini, Ukrayna tarafında ise anlaşmanın menşe protokolünü esas almalı.

Ne yapmalı? Aksiyon listesi

1. GTİP listenizi çıkarın: Ukrayna'dan aldığınız ya da Ukrayna'ya sattığınız ürünlerin güncel GTİP'lerini listeleyin.
2. Tarife ekini kontrol edin: Anlaşmanın tarife indirimi ekinde bu GTİP'lerin sıfır, indirimli ya da kontenjanlı olup olmadığına bakın.
3. Menşe kuralını okuyun: Ürün bazında liste kuralını bulun ve tedarikçinizin üretim sürecinin bu kuralı karşılayıp karşılamadığını sorun.
4. Belge akışını kurun: Tedarikçiden EUR.1 ya da menşe beyanı isteyip istemeyeceğinizi, kimin düzenleyeceğini ve hangi biçimde sunulacağını önceden yazılı hale getirin.
5. Ocak 2027 maliyetini simüle edin: Sipariş tekliflerinde 1 Ocak 2027 sonrası teslimler için iki senaryo hesaplayın, biri tercihli vergiyle, biri mevcut vergiyle.
6. Tahakkuk riskini yönetin: Yanlış menşe beyanı ek tahakkuk ve ceza doğurur. Genel çerçeve için gümrük vergisi ek tahakkuk rehberimize göz atın. Menşe şartını karşılayıp karşılamadığınızdan emin değilseniz danışmanlık sayfamızdan destek alabilirsiniz.

STA kapsamındaki diğer anlaşmaların güncel durumunu görmek için Türkiye STA ağı yazımıza bakabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Türkiye-Ukrayna STA ne zaman yürürlüğe girdi? Ticaret Bakanlığı açıklamasına göre 1 Ekim 2026'da.

Gümrük vergisi indirimi ne zaman başlıyor? Bakanlığın açıklamasına göre mal ticaretine ilişkin gümrük vergisi düzenlemeleri 1 Ocak 2027 itibarıyla uygulanmaya başlayacak.

31 Ekim 2026 yönetmeliği ne değiştirdi? 20/12/2025 tarihli tercihli menşe yönetmeliğinin 2 nci maddesine, anlaşmanın II.5 inci madde menşe hükmünü kapsama alan (m) bendi eklendi. Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girdi.

Ukrayna'dan ithal ettiğim her ürün vergiden muaf olur mu? Hayır. Ürünün anlaşmanın tarife ekinde yer alması ve menşe kurallarını karşılaması gerekir. Bazı ürünlerde indirimli oran ya da kontenjan söz konusu olabilir.

Hangi belgeyle menşe kanıtlanır? Basındaki aktarımlara göre EUR.1 dolaşım sertifikası veya menşe beyanı kullanılabilecek. Koşullar için anlaşma metnine ve gümrük idaresinin duyurularına bakın.

Sorumluluk Reddi: Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki veya mali danışmanlık niteliği taşımaz. Anlaşma metni, tarife eki ve menşe protokolü ilgili resmî kaynaklardan birebir doğrulanmalıdır. Belge ve vergi uygulamalarına geçmeden önce yetkili gümrük müşaviri ve gerektiğinde mali müşavir teyidi alınması esastır. Mevzuat değişebilir, güncel Resmî Gazete metni ve ilgili tebliğler daima esas alınmalıdır.