AB Çelik İthalatında 1 Ekim 2026: Eritme-Döküm Kanıtı Şart

AB'ye sıcak veya soğuk yassı, inşaat çeliği ya da profil gönderiyorsanız, 1 Ekim 2026 sizin için sıradan bir tarih değil. O günden itibaren Avrupa gümrüğü, çeliğin "nerede üretildiği"nden önce "nerede eritilip döküldüğü"nü soruyor. Türkiye'de haddelenen bir ürünün kütüğü başka bir ülkede dökülmüşse, bunu belgeyle göstermeniz gerekiyor.

Bu yazıda kuralın dayanağını, hangi belgenin ne zaman yeterli sayılacağını ve Türk ihracatçının sipariş öncesinde neleri netleştirmesi gerektiğini anlatıyorum. Genel bir AB ihracat dosyası hazırlıyorsanız menşe belgeleri rehberimiz ile birlikte okumanızı öneririm.

Not: Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır. Hukuki dayanak AB'nin Resmî Gazetesi'nde yayımlanan metinlerdir. Somut bir sevkiyattan önce güncel metni ve yetkili gümrük müşavirinizi esas alın.

Hukuki çerçeve: iki tüzük, tek zincir

Konuyu iki metin birlikte oluşturuyor.

Yani ana tüzük yükümlülüğü koydu, Komisyon da 31 Ağustos 2026'ya kadar kanıtın biçimini belirlemekle görevliydi. 2026/1963 bu görevin sonucu. Eski rejim olan 2019 tarihli koruma önlemi 30 Haziran 2026'da sona erdi; yerine bu kalıcı yapı geldi.

"Eritme ve döküm" tam olarak ne demek?

Tüzük, çeliğin ilk kez sıvı hâlde üretildiği ve ilk katı hâline döküldüğü aşamayı esas alıyor. Yani ölçüt, ürünün son hadde veya işleme ülkesi değil. Bu ayrım önemli, çünkü pek çok Türk üretici kütük, slab veya sıcak sac gibi yarı mamulü başka ülkelerden alıyor ve Türkiye'de haddeleyip ihraç ediyor.

Komisyon'un anlattığı amaç iki yönlü. Birincisi, AB'nin çelik tedarik zincirini daha doğru görmek. İkincisi, aşırı kapasiteyle anılan ülkelerde üretilen çeliğin üçüncü bir ülkede işlenerek AB'ye girmesini zorlaştırmak.

Hangi belge yeterli? İki dönem var

1 Ekim 2026 - 30 Eylül 2027: geçiş dönemi

Ana kanıt, fabrika test sertifikasıdır (mill test certificate, MTC). Sertifikada iki bilgi birlikte yer almalı:

• eritme ve döküm ülkesi,
• döküm numarası (heat number).

Sertifika yoksa veya eksikse, gümrük idareleri aşağıdaki belgeleri tek başına kanıt olarak değerlendirebilir. Her birinin hem ülkeyi hem döküm numarasını göstermesi şart:

• fatura ve irsaliye,
• kalite belgesi,
• sözleşme veya sipariş hükümleri,
• uzun dönemli tedarikçi beyanı,
• maliyet muhasebesi ve üretim kayıtları,
• ihracatçı ülkenin gümrük belgeleri,
• ticari yazışmalar,
• üretim tarifleri.

1 Ekim 2027'den sonra: sertifika asıl, diğerleri tamamlayıcı

Bu tarihten itibaren yukarıdaki belgeler tek başına yetmeyecek. Yalnızca fabrika test sertifikasını destekleyen tamamlayıcı kanıt olarak kabul edilecek. Başka bir deyişle, bir yıllık süre aslında sertifika sistemini kurmanız için tanınmış bir hazırlık dönemi.

Kanıtlanamazsa ne olur?

Komisyon'un açıklamasına göre uygun ve doğrulanabilir kanıt sunulamazsa gümrük idareleri ithalatı reddeder. Alternatif belgelerle gelen sevkiyatlarda belge kontrolü yapılabilir ve bu, ilgili tarife oranına erişimi geciktirebilir. Beyanı yapan taraf AB'deki ithalatçıdır; ama belgeyi üretecek olan sizsiniz. Pratikte alıcınız sözleşmeye "eritme-döküm belgesi" şartı koyacak, gecikirse teslimat riskini size yükleyecektir. Bu sonuç mevzuat metninden değil, ticari uygulamanın doğal akışından çıkan bir yorumdur.

Kota rejimiyle bağlantısı

Eritme ve döküm belgesi bugün ülke kotasını belirlemiyor. Komisyon, 30 Haziran 2028'e kadar bu ülkenin kota hakkının dayanağı yapılıp yapılmayacağını değerlendirecek. Bu yüzden belgeleri bugün "idari bir zorunluluk" diye geçiştirmek yanlış olur: yarın kota hesabında belirleyici olabilir.

Kota tarafında ana rakamlar şöyle:

• Vergisiz kota hacmi, 2024 referans sistemine göre yaklaşık yüzde 47 daraltıldı; toplam yıllık hacim 18,3 milyon ton civarında.
• Kota üstü ithalata uygulanan vergi yüzde 25'ten yüzde 50'ye çıktı.
• Çelik İhracatçıları Birliği'nin bilgi notuna göre Türkiye için 1 Temmuz 2026 ile 30 Haziran 2027 arasında toplam 2.860.615 ton garantili kota tanımlandı. Ana kalemler: sıcak yassı (1A) 642.295 ton, soğuk yassı (2) 240.612 ton, ticari profiller (12) 241.982 ton, inşaat çeliği (13) 239.676 ton.
• Kota çeyreklik işliyor; kullanılmayan çeyrek miktarı sonraki döneme devredebiliyor, ama yıl sonunda kalan kota kayboluyor.

Kota doluluğunu AB'nin sorgu platformundan sipariş numarası (order number) koduyla izleyebilirsiniz. Kota biterse yüzde 50 vergi devreye girdiği için, belge eksikliği yüzünden kaçırdığınız bir sevkiyat fiyat rekabetinizi doğrudan etkiler.

Türk ihracatçı için pratik yol haritası

1. Kütüğün geçmişini çıkarın. Hammaddeyi (kütük, slab, sıcak sac) kimden, hangi ülkeden aldığınızı döküm numarası bazında kayda geçirin.
2. Test sertifikası şablonunu güncelleyin. Sertifikada eritme-döküm ülkesi ve döküm numarası ayrı ve net görünmeli. Yarı mamul alıyorsanız tedarikçinizden bu bilgiyi yazılı isteyin.
3. Alıcı sözleşmesini okuyun. Belge şartı, gecikme sorumluluğu ve ret halinde risk paylaşımı sözleşmede nasıl geçiyor?
4. Karma tedarik için ayrı sevkiyat planı yapın. Farklı ülkelerden gelen döküm partilerini aynı sevkiyatta karıştırmak belge zincirini zorlaştırır.
5. Arşivi bir yıl önceden kurun. 1 Ekim 2027'den sonra sertifika asıl belge olacağı için geçiş dönemini deneme süresi olarak kullanın.
6. Kota takibini siparişe bağlayın. Çeyreklik doluluğu görmeden kapasite sözü vermeyin.

Bu zincirin ihracat dosyasına nasıl oturtulacağı, özellikle çok kaynaklı üretimde, işin en zor yanı. Belge akışını ve sözleşme risklerini birlikte değerlendirmek isterseniz danışmanlık sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.

CBAM ve diğer AB dosyalarıyla ilişkisi

Bu kural CBAM yükümlülüğünün yerine geçmez, ona paralel çalışır. Karbon tarafında üretim yöntemi ve girdi verisi isteniyor; burada ise döküm ülkesi ve numarası. İkisi için de elinizde sağlam bir üretim kaydı olması iki dosyayı da kolaylaştırır. Karbon boyutu için CBAM kesin dönem rehberimize bakabilirsiniz. Menşe ile eritme-döküm ülkesinin farklı kavramlar olduğunu unutmayın; tercihli menşe ve kümülasyon rehberimiz menşe tarafını açıklıyor.

AB'nin Türk çelik ürünlerine yönelik diğer önlemleri için de çelik hasır kayda alma yazımıza göz atabilirsiniz.

Sıkça sorulan sorular

Eritme-döküm belgesi menşe belgesi yerine geçer mi? Hayır. Menşe, ürünün tercihli veya tercihsiz ticaret açısından hangi ülkeye ait sayıldığını gösterir. Eritme ve döküm ülkesi ise çeliğin ilk katı hâle geldiği yeri gösterir. İkisi farklı sorulara cevap verir.

Fabrika test sertifikam yoksa ne yapabilirim? 1 Ekim 2026 ile 30 Eylül 2027 arasında fatura, irsaliye, kalite belgesi, tedarikçi beyanı gibi belgeler, hem ülkeyi hem döküm numarasını gösterdikleri sürece tek başına kanıt sayılabilir. Ancak belge kontrolü yapılabilir.

Döküm numarası neden bu kadar önemli? Komisyon'un açıklamasına göre döküm numarası, üretim partisine geriye doğru ulaşmayı sağlıyor. Ülke bilgisini doğrulayacak izlenebilirlik zinciri bu numaraya dayanıyor.

Hangi ürünler kapsamda? Kapsamdaki ürün kategorileri 2026/1384 sayılı Tüzüğün Ek I'inde CN kodlarıyla sayılıyor. Kendi GTİP/CN kodunuzun kapsamda olup olmadığını bu eke göre doğrulayın; kapsam, Komisyon'un ilerleyen dönemde yapacağı değerlendirmelerle genişleyebilir.

Kota dolarsa ne olur? Kota üstü ithalata yüzde 50 vergi uygulanıyor. Çeyreklik kotanın ve rekabet kotasının tükendiği durumda bu vergi devreye girer.

Aksiyon listesi

• Sipariş defterinizdeki AB sevkiyatlarını döküm numarası ve hammadde kaynağı açısından tarayın.
• Test sertifikası şablonunuza eritme-döküm ülkesi ve döküm numarası alanlarını ekleyin.
• Yarı mamul tedarikçilerinizden yazılı döküm bilgisi isteyin.
• Alıcı sözleşmelerindeki belge ve gecikme maddelerini gözden geçirin.
• AB kota sorgu platformunda ilgili kategori için doluluk takibi kurun.
• 1 Ekim 2027 öncesi tüm sevkiyatlar için sertifika bazlı belge arşivi hazırlayın.

Sorumluluk Reddi

Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; hukuki, mali veya gümrük danışmanlığı yerine geçmez. Kota rakamları ve kapsam kalemleri AB mevzuatındaki güncellemelerle değişebilir. Uygulamadan önce AB Resmî Gazetesi'ndeki güncel metni, yetkili gümrük müşavirinizi ve mali müşavirinizi esas alın.