Numune Gümrük Muafiyeti 2026: NUM ve MODEL Kodu Rehberi

Yurt dışındaki tedarikçiden iki parça kumaş, bir devre kartı ya da kataloğa girecek bir ürün örneği istediniz. Kargo geldi, gümrük vergisi çıktı. Oysa bu tür gönderilerin önemli bir bölümü vergiden muaf tutulabilir. Şart, gönderinin mevzuattaki anlamıyla numune ya da model sayılması ve doğru muafiyet koduyla beyan edilmesidir.

Bu rehber, 2009/15481 sayılı Karar'ın 86. maddesini ve Ticaret Bakanlığı'nın posta ve hızlı kargo genelgesinde 6 Şubat 2026'da yürürlüğe giren değişikliği esas alır.

Numune ve model muafiyetinin dayanağı

Numune ve modellerin gümrük vergilerinden muafiyeti, 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun muafiyet hükümlerini uygulayan 2009/15481 sayılı Karar'ın 86. maddesine dayanır. Karar, önemli değeri olmayan ve temsil ettikleri eşya bakımından sipariş verilmesine yarayabilecek nitelikteki numunelik eşya ile modelleri kapsar.

Posta ve hızlı kargo ile gelen gönderilerin gümrük işlemleri ise Ticaret Bakanlığı Gümrükler Genel Müdürlüğü'nün 29.04.2022 tarihli ve 2022/9 sayılı "Posta ve Hızlı Kargo Taşımacılığı-Gümrük İşlemleri" Genelgesiyle yürütülür. Bu Genelgenin numune bölümünü yeniden yazan değişiklik 2026/4 sayılı Genelge ile yapılmış ve 6 Şubat 2026'da yürürlüğe girmiştir.

2026 değişikliğinde ne değişti?

Değişikliğin numuneyle ilgili temel noktaları şunlardır:

• Genelgenin "Numuneler" bölümü, "Numunelik Eşya ve Modeller" başlığıyla yeniden düzenlendi.
• Modeller için ayrı bir kategori ve yeni MODEL muafiyet kodu getirildi.
• NUM kodunun kapsamı yeniden tanımlandı: önemli değeri olmayan ve siparişte bulunmak için kullanılabilecek nitelikteki numuneler.
• Muafiyet kodları listesinde HK30, HK60, ILAC30 ve ILAC60 kodlarının kapsam açıklamaları da güncellendi.

Numunelik eşya nedir?

Genelgeye göre numunelik eşya, belli bir tür eşyayı temsil eden ve sunuş şekli ile miktarı itibarıyla, o türden eşya için sipariş vermekten veya sipariş almaktan başka bir amaçla kullanılması mümkün olmayan her türlü madde veya örnektir.

Pratikte bu şu anlama gelir:

1. Ürün satılabilir ya da ticari kullanıma elverişli bir parti gibi görünmemelidir. Üç adet sınır numunesi numunedir; üç yüz adetlik bir sevkiyat numune sayılmaz.
2. Gönderi, ürünün tanıtıcı örneği niteliği taşımalıdır.
3. Gümrük idaresi, muafiyeti uygularken numune niteliğini ortadan kaldırmayacak biçimde, eşyanın kalıcı olarak kullanılmasını önleyecek tedbirler alabilir. Örnek olarak yırtma, delme veya açık ve sabit biçimde işaretleme sayılabilir.

Mevzuat "önemli değer" için sayısal bir tutar vermemektedir. Bu nedenle karar, eşyanın niteliği, miktarı ve sunuş biçimi üzerinden gümrük idaresince verilir.

Firma adına gelmek ve faaliyet alanı şartı

Genelge iki şartı açıkça arar:

• Numuneler firma adına gelmelidir.
• Numune, firmanın faaliyet alanıyla ilgili olmalıdır.

Bir mobilya firmasına gelen boya numunesi ile bir yazılım şirketine gelen kozmetik numunesi aynı değerlendirmeyi görmez. Faaliyet konunuz ile numunenin uyumu ticaret sicil kaydınızdan ve vergi levhanızdan izlenebilir olmalıdır.

Faturada "numune" yazmıyorsa

Fatura veya ambalajda numune olduğuna dair bir ibare yoksa, muayene memuru eşyanın numune olduğuna kanaat getirirse işlem numune hükümlerine göre sonuçlandırılır. Yine de tedarikçiden "SAMPLE - NO COMMERCIAL VALUE" ibareli bir fatura ve ambalaj işaretlemesi istemek, tartışmayı baştan önler.

Tekstil, konfeksiyon, deri ve deri mamulleri için özel kural

Genelge, bu sektörlerde ihracatçı firma adına gelen ve siparişe konu olacak eşyanın numunesini üretmek amacıyla kullanılacak malzemeleri de numune kapsamında değerlendirir. Metindeki örnekler şöyledir:

Burada anahtar ifade "makul miktar" ve numune üretimi amacıdır. Seri üretime yönelik kumaş topu bu kapsama girmez.

Model nedir ve kimler için geçerlidir?

Genelge, modeli şöyle tanımlar: bir eşyanın araştırma geliştirme faaliyetlerine esas teşkil etmek üzere tasarım, ölçü, teknik özellik, malzeme ve fonksiyonlarını göstermek amacıyla örnek olarak getirilen, ticari miktar ve mahiyet arz etmeyen eşya.

Genelgedeki örnekler baskılı devre kartları (PCB), komponentsiz devre kartları, elektronik komponentler, sensörler, modüller ve çiplerdir. Bu yüzden elektronik prototip geliştiren girişimciler ve mühendislik ekipleri için kritik bir düzenlemedir.

Posta ve hızlı kargo yoluyla gelen modeller, aşağıdaki gruplar için ilgili belgelerle birlikte basitleştirilmiş beyanla işlem görür:

• Eğitim, bilim veya Ar-Ge kurum ve kuruluşlarında, liselerde, üniversitelerde ve bağlı enstitülerde, teknolojik Ar-Ge proje yarışmalarında görevli öğretmen, akademisyen, bilim insanı ve öğrenciler adına, teknolojik Ar-Ge projelerinde kullanılmak üzere gelenler,
• Vakıf ve dernekler tarafından desteklenen eğitim ve bilimsel faaliyetler çerçevesinde, bir gerçek kişi adına gelenler,
• 4691 sayılı Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanunu kapsamında Teknoloji Geliştirme Bölgesinde görevli gerçek kişiler adına, bu projelerde kullanılmak üzere gelenler.

Model için aranan belgeler ve sınırlar

• Eğitim ve araştırma kurumlarına bağlı kişiler için görevli veya öğrenci olduğunu gösteren belge ile eşyanın proje kapsamında kullanılacağını gösteren, ilgili kurumdan alınan belge,
• Vakıf veya dernek kapsamında gelenler için eşyanın ilgili faaliyetlerde kullanılacağını gösteren vakıf veya dernek belgesi,
• Teknoloji Geliştirme Bölgesi kapsamında gelenler için bölgede görevli olduğunu gösteren belge ve eşyanın proje kapsamında kullanılacağını gösteren kurum belgesi.

Bu belgeler operatör firmalar (posta veya hızlı kargo) aracılığıyla gümrük idaresine ibraz edilir. Ayrıca alıcının T.C. Kimlik Numarasının beyanı zorunludur.

Sayısal sınır: Karar md. 86 kapsamında bir gerçek kişi adına gelen modellerin her sevkiyat başına kıymeti 30 Avro'yu geçemez. Aynı kişi adına bir takvim ayında, aynı veya farklı cinste olup olmadığına bakılmaksızın, en fazla beş taşıma senedi muhteviyatı eşyanın serbest dolaşıma girişine izin verilir. Basitleştirilmiş gümrük beyannamesinde muafiyet kodu alanında "MODEL" kodu kullanılır.

Beyan nasıl yapılır?

Posta veya hızlı kargo ile gelen numune ve modellerde süreç genel olarak şöyle işler:

1. Gönderici, faturayı ve ambalajı "numune" (sample) ibaresiyle düzenler. Faturada eşyanın cinsi, adedi ve değeri açık yazılır.
2. Alıcı firma, kendi adına gelmesini sağlar. Hızlı kargo firması gümrük idaresi nezdinde dolaylı temsil yetkisiyle beyan verir.
3. Beyan, uygun muafiyet koduyla (NUM veya MODEL) yapılır.
4. Gümrük idaresi gerekirse eşyayı muayene eder; numune özelliğini bozmayacak şekilde kullanımı önleyici işaretleme yapabilir.
5. Muafiyet uygulanır, eşya teslim edilir.

Hızlı kargo dışında, konteynerle veya normal kargo ile gelen ticari mal için ayrıntılı beyan ve GTİP tespiti gerekir. Yanlış GTİP riskleri için GTİP kodu nasıl bulunur rehberine bakın.

Numune diye gelen ama muafiyetten düşen durumlar

Gümrük uygulamasında en sık sorun çıkan durumlar şunlardır:

• Miktar ticari partiyi andırıyor. Aynı üründen çok sayıda gelmesi, numune niteliğini zedeler.
• Firma adı yerine kişi adına gelen ticari numune. Firma faaliyetiyle bağlantı kurulamaz.
• Faaliyet alanıyla ilgisiz numune.
• Belge eksikliği. Fatura ve ambalajda eşyanın cinsi ile numune niteliği anlaşılamıyorsa idare ek bilgi isteyebilir.
• Sonradan satış. Muafiyetle gelen numunenin ticari olarak satılması, muafiyetin amacına aykırıdır ve gümrük cezai sorumluluğu doğurabilir. Somut ceza ve vergi sonuçları için yetkili gümrük müşaviri görüşü alınmalıdır.

Yasak, kısıtlama ve teknik düzenlemeye tabi ürünler

Gümrük vergisi muafiyeti, ürünün ithalatındaki diğer şartları ortadan kaldırmaz. İlaç, tıbbi cihaz, kimyasal, telsiz ve elektronik ürünler gibi kategorilerde izin, TAREKS veya uygunluk denetimi gerekip gerekmediği ürün bazında ayrıca teyit edilmelidir. Bu konuda TAREKS ürün güvenliği denetimi rehberimiz yol gösterir. Muafiyet vergi yükünü etkiler; ürünün Türkiye'ye girişine ilişkin izin yükümlülüğünü kaldırmaz.

KDV ve diğer vergiler

Karar md. 86 kapsamı gümrük vergilerinden muafiyet sağlar. Numune ithalatında KDV ve diğer vergi yükümlülüklerinin her somut durumda nasıl uygulanacağı ilgili vergi mevzuatı ve beyan edilen muafiyet koduna göre gümrük idaresince belirlenir. Bu konuda güncel Genelge ve Gümrük Yönetmeliği hükümlerinin yetkili gümrük müşavirince teyit edilmesi gerekir. Kendi başınıza kesin bir vergi hesabı yapmaya çalışmayın.

Aksiyon listesi

1. Tedarikçiden faturayı numune ibaresiyle ve değer belirterek düzenlemesini isteyin.
2. Gönderinin firma adına ve faaliyet konunuzla ilişkili geldiğinden emin olun.
3. Miktarı sipariş vermeye yetecek asgari düzeyde tutun; ticari parti izlenimi vermeyin.
4. Model ise (PCB, sensör, çip vb.) alıcı kişinin hangi gruba girdiğini ve gereken belgeyi (öğrenci/akademisyen belgesi, vakıf veya dernek belgesi, TGB görev belgesi) hazırlayın; 30 Avro ve ayda beş taşıma senedi sınırını kontrol edin.
5. Tekstil ve deri sektöründeyseniz ara mamul numunelerinin numune üretimi amacıyla ve makul miktarda geldiğini belgeleyin.
6. Ürün izne veya teknik düzenlemeye tabi ise önce TAREKS ve ilgili kurum şartlarını teyit edin.
7. İlk kez numune getiriyorsanız hızlı kargo firmasıyla muafiyet kodunu (NUM veya MODEL) önceden netleştirin.

Muafiyet kodunun doğru seçimi, numune niteliğinin tartışmalı olduğu durumlar ve kıymet ya da GTİP itirazları için firmanıza özel destek almak isterseniz danışmanlık sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz. Süreci ilk kez yürütenler için ilk ithalat için gerekli belgeler ve posta ve kargo ile ithalat rehberleri de faydalıdır. Gümrük müşaviri seçerken gümrük müşaviri nasıl seçilir yazısına göz atın.

Sık sorulan sorular

Numune ithalatında gümrük vergisi öder miyim? Önemli değeri olmayan ve sipariş için kullanılabilecek nitelikteki numunelik eşya, Karar md. 86 kapsamında gümrük vergilerinden muaftır. Şartları sağlamayan gönderi normal ithalat işlemine tabi olur.

NUM ve MODEL kodu arasındaki fark nedir? NUM, sipariş vermeye veya almaya yarayan numuneler içindir. MODEL ise araştırma geliştirme faaliyetine esas teşkil eden, tasarım, ölçü ve teknik özellikleri göstermeye yarayan modeller için, 2026/4 sayılı Genelgeyle eklenmiş kodudur.

Bir kişi adına gelen modelin değer sınırı var mı? Evet. Gerçek kişi adına gelen modellerin sevkiyat başına kıymeti 30 Avro'yu geçemez ve aynı kişi adına bir takvim ayında en fazla beş taşıma senedi muhteviyatı eşyaya izin verilir.

Faturada numune yazmıyorsa muafiyet kaybolur mu? Hayır, otomatik olarak kaybolmaz. Muayene memuru eşyanın numune olduğuna kanaat getirirse işlem muafiyet hükümlerine göre sonuçlandırılır. Ancak ibare yoksa kanaat sizin lehinize oluşmayabilir.

Tekstil firması kumaş getirebilir mi? İhracatçı firma adına, siparişe konu eşyanın numunesini üretmek amacıyla ve makul miktarda gelen kumaş ve aksesuar numune kapsamında değerlendirilir.

Genelge ne zaman yürürlüğe girdi? 2026/4 sayılı Genelge, 2022/9 sayılı Genelgeyi değiştirerek 6 Şubat 2026'da yürürlüğe girmiştir.

Sorumluluk Reddi

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki, mali ya da gümrük danışmanlığı yerine geçmez. Muafiyetin uygulanması somut olayın koşullarına ve gümrük idaresinin değerlendirmesine bağlıdır. Mevzuat değişebileceğinden uygulama öncesinde yetkili bir gümrük müşaviri ve mali müşavir teyidi alınmalıdır.