İlave Gümrük Vergisi (İGV) Nedir? Normal Gümrük Vergisinden Farkı ve Etkisi

İthalat maliyetini hesaplayan birçok firma aynı hatayı yapar: ürünün gümrük vergisini ve KDV'sini hesaplar, toplamı çıkarır ve sipariş verir. Mal gümrüğe geldiğinde ise beklenenden yüksek bir vergi tablosuyla karşılaşır. Aradaki farkın büyük bir kısmı çoğu zaman tek bir kalemden gelir: İlave Gümrük Vergisi (İGV).

İGV, adından da anlaşılacağı gibi normal gümrük vergisine ek olarak alınan bir vergidir. Görünmez değildir, gizli de değildir — mevzuatta açıkça tanımlıdır. Ama maliyet hesabında unutulduğunda, kâr marjını sessizce eritir. Bu yazıda İGV'nin ne olduğunu, normal gümrük vergisinden ve anti-damping vergisinden farkını, menşe ile ilişkisini ve ithalatçının pratikte ne yapması gerektiğini ele alıyoruz.

İlave Gümrük Vergisi Nedir?

İlave Gümrük Vergisi, belirli ürünlerin ithalatında normal gümrük vergisine ek olarak alınan bir vergidir. Yasal dayanağı, **31/12/2020 tarihli ve 3351 sayılı "İthalatta İlave Gümrük Vergisi Uygulanmasına İlişkin Karar"**dır. Bu Karar, 1 Ocak 2021 itibarıyla yürürlüğe girmiştir ve İthalat Rejimi Kararı (3350 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı) ile birlikte çalışır.

İGV'nin temel amacı yerli üretimi korumaktır. Belirli ürün gruplarında — özellikle AB dışı, serbest ticaret anlaşması (STA) bulunmayan üçüncü ülkelerden gelen eşyada — ithalatı pahalılaştırarak, yerli üreticinin rekabet gücünü desteklemeyi hedefler. Bu yüzden İGV kapsamı statik değildir; Cumhurbaşkanı Kararları ile yıl içinde sık sık güncellenir, yeni ürünler kapsama girer veya çıkar.

İGV, İthalat Rejimi Kararı'na ekli II sayılı liste (sanayi ürünleri) ve III sayılı liste (işlenmiş tarım ürünleri) kapsamındaki eşyadan, İGV Kararı'nın ekindeki tablolarda GTİP bazında gösterilen ürünler için uygulanır.

Gümrük Vergisi, İGV ve Anti-Damping: Üçlü Ayrım

İthalatçıların en çok karıştırdığı konu, ek mali yüklerin birbirinden farkıdır. Üçü de "ekstra vergi" gibi görünür ama mantıkları tamamen farklıdır:

Gümrük vergisi, ithalatın temel vergisidir. İthalat Rejimi Kararı'nda her GTİP için tanımlıdır ve eşyanın CIF kıymeti üzerinden alınır. Oranı ürünün GTİP'ine, ticaret ülkesine ve menşe ülkesine göre değişir.

İlave Gümrük Vergisi (İGV), aynı ürüne — gümrük vergisine ek olarak — uygulanan bir vergidir. Bu da menşe bazlıdır: AB ve Türkiye menşeli eşyada genelde uygulanmaz, üçüncü ülke menşeli eşyada ise yüksek olabilir. İGV, bir ülkeye veya firmaya özel değildir; ürün bazında ve geniş kapsamda tanımlanır.

Anti-damping vergisi (dampinge karşı vergi), ticaret politikası önlemleri arasında yer alır ve tamamen farklı bir mantığa dayanır: belirli bir ülkeden veya firmadan gelen eşyanın, normal değerinin altında (damping fiyatıyla) ithal edildiğinin bir soruşturma sonucu tespit edilmesine bağlıdır. Yani anti-damping, ürün geneline değil, belirli menşe/firma kombinasyonuna uygulanır. Bu konuyu anti-damping vergisi rehberimizde ayrıntılı ele aldık.

Özetle: gümrük vergisi her ithalatta vardır, İGV belirli ürünlerde ve menşelerde devreye girer, anti-damping ise yalnızca soruşturmayla tespit edilmiş belirli kaynaklarda uygulanır.

İGV Nasıl Hesaplanır?

İGV'nin hesaplama mantığı, gümrük vergisiyle aynı temele oturur:

• Matrah: Eşyanın CIF kıymeti (mal bedeli + navlun + sigorta). İGV de tıpkı gümrük vergisi gibi bu kıymet üzerinden hesaplanır.
• Oran: Ürünün GTİP'ine ve menşe ülkesine göre değişir. İGV Kararı'nın ekindeki tablolarda, eşyanın hangi sütunda hangi oranda olduğu gösterilir.

Burada kritik bir uyarı: bu yazıda spesifik bir İGV oranı vermiyoruz. Çünkü İGV oranları ürün ve menşe bazında çok değişkendir ve Cumhurbaşkanı Kararları ile sık güncellenir. Doğru oran için tek geçerli yöntem, kendi GTİP'inizi İthalat Rejimi Kararı eklerindeki ve İGV Kararı tablolarındaki güncel İGV sütunundan teyit etmektir.

İGV'nin bir diğer önemli etkisi zincirleme olmasıdır: İGV, ithalatta ödenen vergiler arasında yer aldığı için KDV matrahını da büyütür. Yani İGV'yi atladığınızda yalnızca o kalemi değil, onun üzerine binen KDV'yi de eksik hesaplamış olursunuz. Bu zincirleme etkiyi ithalat maliyeti nasıl hesaplanır rehberimizde adım adım gösterdik.

Menşe Neden Bu Kadar Önemli?

İGV'nin en belirleyici değişkeni menşe ülkedir. Aynı ürünü iki farklı ülkeden ithal eden iki firma, çok farklı İGV yüküyle karşılaşabilir.

• AB ve Türkiye menşeli eşya: İGV genelde uygulanmaz.
• Üçüncü ülke menşeli eşya (örneğin Çin gibi STA'sız ülkeler): İGV yüksek olabilir.
• A.TR Dolaşım Belgesi ile gelen ama AB/Türkiye menşeli olmayan eşya: A.TR belgesi eşyanın serbest dolaşımda olduğunu gösterir, menşeini değil. Bu durumda İGV, "diğer ülkeler" sütunundaki orandan alınabilir.
• STA çapraz menşe kümülasyonu kapsamındaki eşya: Türkiye'nin taraf olduğu serbest ticaret anlaşmaları çerçevesinde çapraz menşe kümülasyonu sistemine dahil ülkeler menşeli olup tercihli menşei ispatlanan eşyada İGV uygulanmaz.

Bu nedenle menşe belgesi yönetimi doğrudan İGV maliyetini etkiler. EUR.1 veya menşe beyanı gibi belgelerle tercihli menşeini ispatlayan ithalatçı, İGV avantajından yararlanabilir. A.TR belgesinin serbest dolaşım, menşe belgelerinin ise menşe ispatladığını ayırt etmek bu noktada kritiktir; A.TR ve menşe belgeleri rehberlerimiz bu ayrımı netleştirir. Yanlış menşe beyanı ise yalnızca eksik vergiye değil, ceza riskine de yol açar.

Ayrıca yatırım teşvik belgesi kapsamında gümrük vergisi muafiyetinden yararlanan ithalatta ve İthalat Rejimi Kararı'nın nihai kullanım hükümleri çerçevesinde gümrük vergisi sıfır olarak ithal edilen eşyada, belirli koşullarda İGV de uygulanmayabilir.

İGV'nin İthalatçıya Pratik Etkisi

İGV'nin firmaya en somut etkisi, maliyet hesabında unutulan kalem olmasıdır. Klasik senaryo şudur: ithalatçı, ürünün gümrük vergisi oranını öğrenir, KDV'yi ekler, toplam vergi yükünü hesaplar ve fiyatlamasını buna göre yapar. Ancak ürün İGV kapsamındaysa, gerçek vergi yükü hesapladığından belirgin biçimde yüksek çıkar.

Bu durum özellikle Çin ve diğer üçüncü ülkelerden yapılan ithalatta belirgindir. AB'den gelen aynı ürün İGV'siz gelirken, Çin menşeli versiyon hem gümrük vergisi hem İGV taşıdığında, iki tedarik kanalı arasındaki maliyet farkı sandığınızdan çok daha büyük olabilir. Sipariş kararını yalnızca birim fiyata bakarak vermek, bu yüzden yanıltıcıdır.

Doğru yaklaşım, sipariş öncesinde GTİP + menşe + İGV durumunu birlikte kontrol etmektir. Üçü bir araya gelmeden gerçek maliyet ortaya çıkmaz.

İGV ve Diğer Ek Yükler Üst Üste Gelebilir

İGV'yi tek başına düşünmek de bir hatadır. Bir ürün aynı anda birden fazla ek yük kapsamında olabilir:

• Hem İGV kapsamında,
• Hem belirli bir menşe için anti-damping vergisi kapsamında,
• Hem de gözetim uygulaması kapsamında olabilir.

Bu katmanlar üst üste bindiğinde toplam maliyet, tek tek bakıldığında fark edilmeyen bir seviyeye çıkar. Gözetim uygulamasının kıymet üzerindeki etkisini ve anti-damping vergisinin işleyişini ilgili rehberlerimizde ayrıca inceledik; gerçek bir maliyet kontrolü için bu kalemlerin hepsinin birlikte değerlendirilmesi gerekir.

İthalatçı Ne Yapmalı? — Kontrol Listesi

İGV sürprizleriyle karşılaşmamak için her yeni ürün veya yeni tedarikçi öncesinde:

• Ürünün GTİP'ini doğru belirleyin
• İthalat Rejimi Kararı eklerinde ve İGV Kararı tablolarında ürününüzün İGV sütununu kontrol edin
• Menşe ülkeyi netleştirin — İGV menşeye göre değişir, ticaret ülkesi ile menşe ülkeyi karıştırmayın
• A.TR / EUR.1 / menşe beyanı ile İGV avantajının mümkün olup olmadığını değerlendirin
• Yatırım teşvik belgesi veya nihai kullanım kapsamında muafiyet ihtimalini araştırın
• Maliyet hesabınıza İGV'yi — ve onun üzerine binen KDV'yi — dahil edin
• Ürünün aynı zamanda anti-damping veya gözetim kapsamında olup olmadığını kontrol edin
• Tüm bu kalemleri yetkili bir gümrük müşaviriyle teyit edin

Sonuç ve Aksiyon

İlave Gümrük Vergisi, ithalat maliyetinin görünür ama sık atlanan bir bileşenidir. Normal gümrük vergisinden farkı, belirli ürünlerde ve menşelerde devreye giren ek bir koruma vergisi olmasıdır; anti-damping vergisinden farkı ise ürün geneline uygulanması, belirli bir soruşturmaya bağlı olmamasıdır. Yasal dayanağı 3351 sayılı Karar'dır, CIF kıymet üzerinden hesaplanır ve menşeye göre değişir.

İthalatçının görevi İGV oranlarını ezberlemek değil — zaten sürekli değiştikleri için bu mümkün de değil — kendi GTİP'leri için güncel İGV durumunu, menşe avantajıyla birlikte teyit etmektir.

İthalat portföyünüzdeki ürünlerin İGV kapsamında olup olmadığını ve menşe avantajınızı net görmek ister misiniz? Ücretsiz uzman değerlendirmesi için iletişim sayfamızdan bize ulaşın — GTİP'inizi, menşe planınızı ve toplam vergi yükünüzü 30 dakikalık bir görüşmede birlikte ele alalım.

Kaynaklar

• İthalatta İlave Gümrük Vergisi Uygulanmasına İlişkin Karar (Karar Sayısı: 3351) — mevzuat.gov.tr — Erişim: 14.05.2026
• İthalatta İlave Gümrük Vergisi Uygulanmasına İlişkin Karar (Konsolide Metin ve Tablolar) — Ticaret Bakanlığı — Erişim: 14.05.2026
• İthalattan Alınan Başlıca Vergilerle İlgili Temel Bilgiler — Gümrük Rehberi (Ticaret Bakanlığı) — Erişim: 14.05.2026
• İthalat Rejimi Kararı (Karar Sayısı: 3350) — Ticaret Bakanlığı — Erişim: 14.05.2026