Kayıt Belgesinde %5 Kıymet Toleransı Netleşti: 17 Temmuz 2026 Tebliğ Değişikliği

Mevzuat değişiklikleri her zaman yeni bir vergi ya da yeni bir belge getirmez. Bazen tek bir parantez eklenir ve sahada aylardır tartışılan bir sınır vakası sessizce kapanır. 17 Temmuz 2026 tarihli ve 33312 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Ticaret Bakanlığı tebliği tam olarak bunu yapıyor.

Değişiklik, İthalatta Gözetim Uygulanmasına İlişkin Tebliğ (Tebliğ No: 2020/9)'in 6 ncı maddesinin üçüncü fıkrasını hedefliyor — yani Kayıt Belgesindeki kıymet ile gümrük beyannamesinin tescilinde kabul edilen kıymet arasındaki farkın hangi noktaya kadar tolere edileceğini belirleyen fıkrayı. Bu yazıda değişikliğin tam metnini, neyi netleştirdiğini ve Kayıt Belgesi ile çalışan ithalatçının bugünden itibaren neye dikkat etmesi gerektiğini ele alıyoruz.

17 Temmuz 2026 tebliği ne değiştirdi?

Tebliğ dört maddeden oluşuyor ve alışılmadık ölçüde kısa. Çekirdeği birinci maddede:

MADDE 1- 25/12/2020 tarihli ve 31345 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan İthalatta Gözetim Uygulanmasına İlişkin Tebliğ (Tebliğ No: 2020/9)'in 6 ncı maddesinin üçüncü fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

"(3) Gümrük beyannamesinin tescili sırasında gümrüklerce tespit ve kabul edilen kıymetin, Kayıt Belgesinde kayıtlı kıymeti %5'ten (%5 dâhil) daha az bir oranda aşması ithalatın yapılmasını engellemez."

Fıkranın önceki halinde parantez içi ibare yer almıyordu; kural yalnızca "%5'ten daha az bir oranda aşması" biçimindeydi. Değişiklikle eklenen "(%5 dâhil)" ifadesi, tam olarak %5'lik aşmanın da tolerans bandının içinde sayılacağını açıkça yazıyor.

Tebliğin diğer maddeleri şöyle:

Dikkat edilmesi gereken bir nokta: değişiklik tebliğinin kendisine ayrı bir tebliğ numarası verilmemiş; Resmi Gazete'de yalnızca "İthalatta Gözetim Uygulanmasına İlişkin Tebliğ (Tebliğ No: 2020/9)'de Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ" başlığıyla yayımlandı. Kurumsal yazışmalarınızda atıf yaparken RG tarih ve sayısını (17/7/2026 — 33312) kullanmak en güvenli yol.

"%5 dâhil" parantezi neden önemli?

Bu, tipik bir sınır (boundary) sorunudur ve hukuk metinlerinde en sık tartışma yaratan konulardan biridir. Eski metnin katı okunuşu şuydu: tolerans yalnızca %5'ten daha az aşmalar için geçerli. Bu okuma altında, aşma oranı tam olarak %5 çıktığında ibare lafzen karşılanmıyordu — çünkü %5, "%5'ten daha az" değildir.

Yeni metin bu belirsizliği ortadan kaldırıyor:

• Aşma oranı %5'in altındaysa: ithalat engellenmez (eskiden de böyleydi).
• Aşma oranı tam %5 ise: ithalat engellenmez (değişikliğin netleştirdiği nokta).
• Aşma oranı %5'in üzerindeyse: fıkradaki koruma devreye girmez.

Pratikte fark, yalnızca sınırda duran beyannamelerde ortaya çıkar; ancak bu vakalarda maliyeti yüksektir. Kayıt Belgesi birden fazla beyannameye kullanılamaz ve süresi uzatılamaz; dolayısıyla sınırda takılan bir beyanname, yeni bir Kayıt Belgesi başvurusu anlamına gelir. Aşağıda göreceğimiz üzere başvurular 10 iş günü içinde sonuçlandırıldığı için, bu tür bir takılma limanda iki haftaya varan bir bekleme ve buna bağlı demuraj/detensiyon maliyeti doğurabilir.

Bir örnekle somutlaştıralım. Kayıt Belgesinde kayıtlı kıymet 100.000 ABD doları olsun:

Fıkranın yalnızca aşma yönünü düzenlediğini de not etmek gerekir: metin, tescilde kabul edilen kıymetin Kayıt Belgesindeki kıymeti aşması halini ele alıyor. Kıymetin kayıtlı değerin altında kalması bu fıkranın konusu değildir ve ayrı bir değerlendirme gerektirir.

Kayıt Belgesi ve 2020/9 rejimi nasıl işliyor?

Değişikliğin bağlamını anlamak için ana tebliğe bakmak gerekiyor. 2020/9 sayılı Tebliğ, 25 Aralık 2020 tarihli ve 31345 sayılı Resmi Gazete'de yayımlandı ve kendisinden önceki 2019/1 sayılı Tebliği yürürlükten kaldırdı.

Tebliğin mantığı, klasik kıymet gözetiminden farklıdır. Burada bir vergi tahsil edilmez ve bir birim kıymet eşiği üzerinden gözetim belgesi aranmaz; bunun yerine EK 1'de fasıl numarası, gümrük tarife pozisyonu veya gümrük tarife istatistik pozisyonu belirtilen eşyanın ithalatı kayda alınmak suretiyle ileriye yönelik olarak izlenir. İki modelin farkı için ithalatta gözetim uygulaması: kıymet gözetimi nedir yazımız karşılaştırmalı bir çerçeve sunuyor.

Sürecin ana parametreleri:

EK 1 listesi geniş bir yelpazeyi kapsıyor ve ağırlığı tekstil, hazır giyim, deri ve ilgili aksesuar gruplarında. Ancak liste fasıl, pozisyon ve istatistik pozisyonu düzeyinde karışık biçimde kurgulandığı için kendi ürününüzün kapsamda olup olmadığını EK 1'den birebir doğrulamanız gerekir; sektör adına dayanan genel bir çıkarım hatalı sonuç verir. Tekstil tarafındaki genel süreç için tekstil ve hazır giyim ithalatı rehberi yazımız başvuru kaynağıdır. GTİP eşleşmesinden emin değilseniz GTİP kodu nasıl bulunur yazımızdaki yöntemi izleyin.

Kıymet neden kayıt ile tescil arasında kayar?

Fıkranın var olma sebebi, Kayıt Belgesinin alındığı an ile beyannamenin tescil edildiği an arasında geçen sürede kıymetin doğal olarak hareket etmesidir. Belge 90 gün geçerli olduğuna göre, bu iki nokta arasında üç aya kadar mesafe olabilir. Kaymanın başlıca kaynakları:

• Kur hareketi: Kayıt sırasında öngörülen kıymet ile tescil tarihindeki kur farkı, TL bazında farklı bir tabloya yol açabilir.
• Navlun ve sigorta: CIF kıymete giren taşıma ve sigorta kalemleri, yükleme dönemine göre kayıt anındaki tahminden sapabilir. Bu kalemlerin kıymete etkisi için CIF değer ve yanlış beyan riski yazımıza bakabilirsiniz.
• Miktar/ürün karması farkı: Sipariş teyidi ile fiili yükleme arasındaki adet veya kompozisyon değişiklikleri fatura toplamını değiştirir.
• Gümrüğün kıymet tespiti: Fıkra, beyan edilen kıymeti değil "gümrüklerce tespit ve kabul edilen kıymeti" esas alıyor. İdare beyan edilen kıymeti kabul etmeyip farklı bir kıymet tespit ederse, karşılaştırma bu tespit üzerinden yapılır.

Son madde özellikle önemli: kıymetin idarece yükseltildiği hallerde tolerans bandı hızla tükenebilir ve ek tahakkuk gündeme gelebilir. Bu sürecin işleyişi ve itiraz yolları için gümrük kıymeti ek tahakkuk ve itiraz rehberi yazımız ayrıntılı bir yol haritası veriyor.

Ek 2-E'deki "eksiz" düzeltmesi

Tebliğin ikinci maddesi teknik bir redaksiyon düzeltmesi: Ek 2-E'de yer alan "eksiz" ibareleri "eksiksiz" olarak değiştirildi. Bu, açık bir yazım hatasının giderilmesidir ve yeni bir yükümlülük getirmez.

Yine de pratik bir sonucu var: Ek 2 serisindeki formların belgelerin "eksiksiz" doldurulmasını aradığı, artık metinde tereddütsüz okunuyor. 2020/9 sayılı Tebliğ zaten başvuruların tam ve usulüne uygun olması halinde 10 iş günü içinde sonuçlandırılacağını öngörüyor; eksik başvurularda bu süre işlemez. Formlarınızı matbu bir şablondan kopyalıyorsanız, güncel Ek 2-E metnini tebliğin ekinden yeniden indirmeniz yerinde olur.

Kimler etkileniyor, ne yapmalı?

Değişiklik yeni bir maliyet kalemi getirmediği için etkisi doğrudan finansal değil, operasyoneldir. Etkisi en çok hissedilecek profiller:

• EK 1 kapsamında düzenli ithalat yapan tekstil, hazır giyim, deri ve aksesuar ithalatçıları — Kayıt Belgesi süreci rutin işlerinin parçası olan firmalar.
• Kayıt ile tescil arasında uzun süre geçen firmalar — uzak menşeli, deniz yolu ile uzun transit süreli yüklemeler.
• Sınırda çalışan beyannameler — kıymet tahminini dar bir marjla yapan, dolayısıyla %5 eşiğine yakın seyreden dosyalar.

Bu firmalar için asıl kazanç, sınır vakasında yeni Kayıt Belgesi alma ihtiyacının ve buna bağlı bekleme süresinin ortadan kalkmasıdır. Gümrük müşavirinizle çalışıyorsanız, iç kontrol listelerinizdeki "%5'ten az" ifadesinin "%5 dâhil %5'ten az" olarak güncellenmesi yeterlidir.

Aksiyon Listesi

• Kapsam kontrolü: İthal ettiğiniz ürünün 2020/9 sayılı Tebliğin EK 1 listesinde yer alıp almadığını GTİP düzeyinde birebir doğrulayın.
• İç prosedür güncellemesi: Kıymet tolerans kontrolünüzü "%5 dâhil" olacak şekilde revize edin; sınırda kalan dosyalar için otomatik ret kuralı varsa kaldırın.
• Form tazeleme: Ek 2 serisindeki, özellikle Ek 2-E formunun güncel metnini tebliğin ekinden yeniden temin edin.
• Kayıt anı planlaması: 90 günlük geçerlilik süresini transit süresiyle birlikte planlayın; belge süresinin uzatılamayacağını ve devredilemeyeceğini unutmayın.
• Kıymet tahmini disiplini: Kayıt sırasında beyan edilecek kıymeti navlun, sigorta ve kur beklentisini kapsayacak biçimde gerçekçi belirleyin; tolerans bir planlama aracı değil, güvenlik payıdır.
• Uzman teyidi: EK 1 eşleşmesi ve sınır vakalarındaki uygulama için yetkili gümrük müşavirinizden dosya bazlı görüş alın.

Sıkça Sorulan Sorular

17 Temmuz 2026 tebliği tam olarak neyi değiştirdi? 2020/9 sayılı İthalatta Gözetim Uygulanmasına İlişkin Tebliğin 6 ncı maddesinin üçüncü fıkrasını değiştirdi ve tolerans kuralına "(%5 dâhil)" ibaresini ekledi. Ayrıca Ek 2-E'deki "eksiz" ibareleri "eksiksiz" olarak düzeltildi.

Tebliğ ne zaman yürürlüğe girdi? Yayım tarihinde, yani 17 Temmuz 2026'da yürürlüğe girdi. Resmi Gazete sayısı 33312'dir.

Aşma oranı tam %5 çıkarsa ithalat yapılabilir mi? Yeni fıkra metnine göre evet; "%5'ten (%5 dâhil) daha az bir oranda aşması ithalatın yapılmasını engellemez" ifadesi %5'i açıkça tolerans içine alıyor. Dosya bazında uygulamayı gümrük müşavirinizle teyit etmeniz gerekir.

Tolerans hangi kıymet üzerinden hesaplanıyor? Fıkra, "gümrük beyannamesinin tescili sırasında gümrüklerce tespit ve kabul edilen kıymet" ile "Kayıt Belgesinde kayıtlı kıymet" arasındaki farkı esas alıyor. Karşılaştırma beyan edilen kıymet üzerinden değil, idarece kabul edilen kıymet üzerinden yapılır.

Kayıt Belgesi ne kadar süreyle geçerli? 2020/9 sayılı Tebliğ uyarınca Kayıt Belgelerinin geçerlilik süresi 90 gündür. Belge birden fazla beyannameye kullanılamaz, süresi uzatılamaz ve üçüncü kişilere devredilemez.

Kayıt Belgesi başvurusu ne kadar sürede sonuçlanır? Tebliğe göre tam ve usulüne uygun başvurular en geç 10 iş günü içerisinde sonuçlandırılır. Eksik başvurularda bu süre işlemez.

Kayıt Belgesi başvurusu nereden yapılıyor? 2020/9 sayılı Tebliğ, başvuruların ithalat.ebirlik.org internet sitesi üzerinden elektronik ortamda yapılmasını öngörüyor.

Bu değişiklik yeni bir vergi getiriyor mu? Hayır. Kayda alma suretiyle gözetim bir vergi tahsil etmez; ithalatı ileriye yönelik olarak izler. Değişiklik de yalnızca mevcut tolerans kuralının sınırını netleştiren bir düzeltmedir.

Sorumluluk Reddi: Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki veya mali danışmanlık niteliği taşımaz. Tebliğin EK 1 kapsamı, Ek 2 serisindeki form yükümlülükleri ve sınır vakalarındaki idari uygulama, Resmi Gazete'nin tam metninden ve yürürlükteki güncel tebliğ hükümlerinden okunmalıdır. İşleme geçmeden önce yetkili gümrük müşaviri ve gerektiğinde mali müşavir teyidi alınması esastır. Mevzuat değişebilir; güncel Resmi Gazete metni ve ilgili tebliğler daima esas alınmalıdır.