Geçici İthalat ve ATA Karnesi 2026: Fuar, Sergi, Numune ve Profesyonel Ekipman için Vergisiz Giriş Rehberi

Bu rehber bilgilendirme amaçlıdır. Fuar / sergi / profesyonel ekipman getirimi için TOBB ile önceden koordinasyon ve yetkili gümrük müşaviri desteği önerilir.

1) Ne Zaman Kullanılır?

Aşağıdaki üç senaryoyu düşünün:

• Türk bir fuar organizatörü İstanbul'da uluslararası bir teknoloji fuarı düzenliyor; yurt dışından katılımcı firmalar 4 gün için ürünlerini getirecek.
• Amerikan bir film ekibi İstanbul'da 3 hafta çekim yapacak; profesyonel kamera, ışık, ses ekipmanı geçici olarak Türkiye'ye giriyor.
• Alman bir ilaç şirketi Türk hastanelere numune ürün gönderiyor; ürünler 2 ay sonra ya geri çıkacak ya da imha edilecek.

Bu üç senaryoda ortak nokta: eşya Türkiye'ye kalıcı olarak girmiyor. Geçici süre sonrasında ya aynı halde geri çıkacak, ya da özel bir prosedür (imha, satın alma) uygulanacak.

Bu durumlarda ithalat vergisi ödemek — hem ekonomik olarak mantıksız hem de idari olarak gereksiz. Geçici İthalat Rejimi ve özellikle ATA Karnesi bu ihtiyacı karşılar.

2) Geçici İthalat Rejimi — Temel Yapı

Geçici İthalat Rejimi, 4458 sy. Gümrük Kanunu md. 128-134 çerçevesinde:

• Eşyanın belirli süreliğine Türkiye'ye getirilmesine izin verir.
• Süresi sonunda eşya aynı halde geri çıkarılmalıdır.
• Süre içinde gümrük vergisi tahsil edilmez; sadece teminat alınır.
• Süre bitince eşya çıkarılırsa teminat çözülür; çıkarılmazsa tam vergi tahakkuk eder.

Süre genelde 24 ay ile sınırlıdır; ürün, amaç ve mevzuat kısıtlamalarına göre daha kısa olabilir.

3) İki Uygulama Yolu

a) Klasik gümrük beyannamesi

• Gümrük müdürlüğünde ithalat beyannamesi açılır.
• Rejim kodu geçici ithalat olarak seçilir.
• Eşyanın değerinin gümrük vergisi + KDV tutarı kadar teminat verilir (banka teminatı, nakit veya karnesi).
• Süre sonunda eşya çıkarılınca teminat çözülür.

b) ATA Karnesi

• Yurt dışı çıkış ülkesinde düzenlenen tek belge.
• Türkiye'ye girişte gümrük karneyi onaylar; ayrı beyanname veya teminat gerekmez.
• Karne belirli bir uluslararası teminat ağına dayanır — sözü sağlam.
• Süresi sonunda eşya çıkarılınca karne kapatılır.

ATA Karnesi klasik prosedürden çok daha hızlı; büyük fuar / sergi organizasyonlarında standart tercih.

4) ATA Karnesi — Detay

Uluslararası çerçeve

ATA (Admission Temporaire) sistemi, Uluslararası Ticaret Odası (ICC) çatısı altında çok sayıda ülke arasında gümrük geçişini standartlaştırır. 77+ ülke sistemi kabul eder — AB üyeleri, ABD, Kanada, Japonya, Rusya, Çin (kısıtlı), Türkiye, İsrail, Güney Kore ve daha fazlası.

Türkiye'de düzenleyen

TOBB — Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği.

Kapsanan kullanımlar

• Fuar ve sergi eşyası — stant malzemeleri, sergilenen ürünler.
• Profesyonel ekipman — film / video / ses ekipmanı, konser sahne malzemesi, spor müsabakası ekipmanı.
• Ticari numune — sınıflandırma ve deneme için gönderilen ürünler.
• Bilimsel araştırma cihazı — ölçüm, analiz, deney ekipmanı.

Süre

Genelde 12 ay civarı; bazı kullanımlarda daha uzun.

Maliyet

• TOBB'a ödenen karnesi düzenleme ücreti.
• Sözleşmesi olan teminat sağlayıcısı için sigorta primi.
• Toplam maliyet klasik teminat prosedüründen genellikle düşük.

Süre bitmeden

Karnesi süresi bitmeden mal Türkiye'den çıkarılmalı. Aksi halde:

• ICC ağı Türk gümrüğüne karne ihlali raporu.
• Yurt dışı düzenleyici oda teminat ödemek durumunda.
• Karne sahibi firma için ciddi mali sonuç.

5) Süreç Adım Adım

Klasik prosedür (ATA olmadan)

1. Gümrükte geçici ithalat beyannamesi açılır.
2. Eşyanın gümrük vergisi + KDV karşılığı teminat verilir.
3. Eşya kullanıma alınır (fuar sergilenir, çekim yapılır, vb.).
4. Süre bitmeden gümrükte geçici ithalat kapama beyannamesi.
5. Eşya çıkışını takiben teminat çözülür.

ATA Karnesi

1. Yurt dışında ilgili oda (İhracatçı ülke ticaret odası) karneyi düzenler.
2. Türkiye'ye girişte gümrük memuru karneyi onaylar.
3. Eşya kullanıma alınır.
4. Süre bitmeden eşya çıkışında gümrük karneyi kapatır.
5. Karne yurt dışı düzenleyici odaya geri döner.

6) Yaygın Kullanım Örnekleri

Uluslararası fuar

CNR, İSMOB, DOMOTEX, ISTMOB, MADEX gibi Türkiye'de düzenlenen büyük uluslararası fuarlarda yurt dışı katılımcılar ATA Karnesi ile ürün getirir.

Konser / sahne organizasyonu

Yurt dışı sanatçının konser ekipmanı (enstruman, sahne, ışık, ses sistemi) ATA Karnesi ile Türkiye'ye giriş yapar.

Spor müsabakası

Uluslararası spor müsabakalarında (araba yarışı, tenis turnuvası, atletizm) takım ekipmanı ATA ile taşınır.

Film seti

Türkiye'de çekilen yabancı yapımların profesyonel kamera / drone / özel efekt ekipmanı ATA ile getirilir.

Bilimsel araştırma

Uluslararası araştırma projelerinde analiz cihazı ve numune ATA ile hareket eder.

Ticari numune

Fuar dışı toplantı, iş görüşmesi, ürün tanıtımı için sınırlı adet numune ATA ile getirilir.

7) Süre Sonunda Ne Yapılabilir?

Süre sonunda üç seçenek:

1. Geri çıkış — standart yol; eşya Türkiye'den çıkarılır, teminat / karne çözülür.
2. Kalıcı ithalat — eşyayı Türkiye'de tutmak istiyorsanız, geçici ithalat kalıcıya çevrilir ve gümrük vergisi + KDV ödenir.
3. İmha — belirli koşullarda (özellikle bozulmuş numune, kırık ekipman) gümrük gözetiminde imha yapılır.

8) Sıkça Sorulan Sorular

S1: Fuara katılıyorum, standımı ATA Karnesi ile getirdim; fuarda sattığım oldu. Ne yapmalıyım? Satılan ürünler için ATA muafiyeti kalkar; söz konusu ürünlerin gümrük vergisi + KDV tahakkuk eder. Türk müşteri fatura karşılığında normal ithalat prosedürü ile mal sahibi olur.

S2: ATA Karnesi olmayan bir ülkeden geliyorum. Ne yapmalıyım? Klasik gümrük beyannamesi + teminat prosedürü kullanılır.

S3: Eşyam kırıldı / kayboldu. Karneyi nasıl kapatırım? Hasar / kayıp durumunu tutanakla belgeleyin. Belirli koşullarda vergi kısmen tahakkuk edebilir; sigorta poliçenizle koordineli çalışın.

S4: Süre bitiyor ama eşyam hâlâ Türkiye'de. Ne yapabilirim? Süre uzatma başvurusu (gümrük müdürlüğüne) veya kalıcı ithalata çevirme. Süre bitmesini bekleyip yaptırım almayın.

S5: Sanatçı yurt dışına dönmeden vefat etti; ekipmanı ne olur? Karma bir durum; müzik / etkinlik organizatörünüz TOBB ve gümrük ile koordineli çalışmalıdır. Miras / haklıcı prosedürü ile eşya durumu netleşir.

S6: Türk şirketiyim; yurt dışındaki bir fuara ATA Karnesi ile mal götürebilir miyim? Evet. TOBB üzerinden ATA Karnesi çıkarırsanız, karşı ülke gümrüğü Türkiye'nin karneyi kabul eder ve mallarınız geçici ihracat olarak yürütülür.

9) Aksiyon Listesi

• Fuar / sergi / etkinlik takviminizi karar öncesi TOBB ile paylaşın.
• Ekipman/malzeme envanterinizi ATA'ya uygun serilendirin (marka, model, seri no).
• Sigorta poliçenizi ATA süresi ile eşleştirin.
• Süre bitmeden çıkış planınızı yapın.
• Fuar sonrası satılan mallar için ayrı beyanname prosedürü hazırlayın.
• Yurt dışı fuar için Türk şirketi olarak ATA Karnesi başvurusunu TOBB üzerinden en az 10-15 gün önceden yapın.

Sorumluluk Reddi. Geçici ithalat ve ATA Karnesi uygulaması ürün ve kullanım amacına göre değişir. TOBB ile ATA süreci, yetkili gümrük müşaviri ile klasik prosedür detayları için koordineli çalışın.