Eximbank 2026: İhracatçı Finansman Türleri, Sigorta ve Devlet Destekli Kredi Rehberi

Bu rehber bilgilendirme amaçlıdır. Kredi başvurusu, faiz oranı ve ürün özellikleri zamanla değişebilir; eximbank.gov.tr'den güncel ürün katalogunu ve mali müşavirinizle birlikte değerlendirin.

1) Eximbank Niçin Var?

İhracatçı, yurt içi pazardan farklı dinamiklere göre çalışır:

• Üretim için nakit gerekir, ama satış geliri haftalarca / aylarca gecikebilir.
• Yurt dışı alıcısının ödememe riski vardır; ticari banka bunu doğrudan üstlenmek istemez.
• Siyasi / ekonomik istikrarsızlık olan ülkelerle çalışmak ticari banka için risklidir.
• Uluslararası ihalede Türk firması teminat mektubu ister; ticari banka standart koşullarda veremeyebilir.

Türk Eximbank, devlet desteğiyle bu dört ihtiyacın üzerine kuruldu: finansman, sigorta, garanti ve yurt dışı alıcı kredisi. Amaç; Türk ihracatçısının uluslararası rekabet gücünü artırmak.

2) Kredi Ürünleri — Ana Başlıklar

a) Sevk Öncesi İhracat Kredisi

• İhracatçının üretim için nakit ihtiyacını karşılar.
• Mal sevk edilmeden önce kullandırılır.
• TL veya döviz cinsinden.
• Vade: kısa vadeli (genellikle birkaç ay-1 yıl arası).

b) Sevk Sonrası İhracat Kredisi

• Mal sevk edildikten sonra, vadeli alacakları için kullanılır.
• Alacak iskontosu mantığı.
• Türk ihracatçı kendi alıcısına vadeli sattığı malın bedelini Eximbank'tan iskontoyla peşin alır.

c) Reeskont Kredisi

• En yaygın ihracat finansman aracı.
• İhracatçı, ihracat alacağına ait senedi (kabul kredili akreditif, vesaik mukabili kabul senedi vb.) Eximbank veya ticari bankaya iskonto ettirir.
• Eximbank / ticari banka senedi TCMB'ye reeskonta götürür; TCMB üzerinden döviz cinsinden uygun faizli kredi devreye girer.
• Sevkiyat sonrası işlem; vade alıcı ödemesine paralel.

d) Alıcı Kredisi (Buyer's Credit)

• Yurt dışı alıcıya Eximbank tarafından doğrudan kredi açılır.
• Alıcı bu krediyle Türk ihracatçısından mal alır; ihracatçı peşin ödenir.
• Türk ihracatçının nakit akışı korunur; alıcı vadeli ödeme yapar.
• Genelde proje bazlı veya büyük tutarlı sevkiyatlarda kullanılır.

e) Uluslararası Proje Finansmanı

• Türk firmasının yurt dışında üstlendiği inşaat, enerji, altyapı projeleri için finansman.
• Genellikle konsorsiyum halinde yürütülür.
• Vade uzun (orta-uzun vadeli); risk paylaşımı çok aktör arasında.

f) KOBİ İhracat Hazırlık Kredisi

• Küçük ve orta ölçekli ihracatçıya özel paket.
• Belge süreci daha basit; teminat şartları esnetilir.
• Vade kısa-orta.

3) İhracat Alacak Sigortası

İhracatçının en korkulu rüyalarından biri: malı gönderdi, alıcı ödemiyor. Sebep ticari (alıcı iflas etti, ödemiyor) veya siyasi (alıcı ülkede savaş, kambiyo kısıtı) olabilir.

Eximbank sigorta sistemi üç vade kategorisinde çalışır:

a) Kısa Vadeli İhracat Alacak Sigortası

• Vade en fazla 360 gün.
• En yaygın kullanım kategorisi.
• KOBİ'den büyük ihracatçıya geniş yelpaze.
• Ticari + siyasi risk kapsamı.

b) Orta-Uzun Vadeli İhracat Sigortası

• Sermaye malları, makine, gemi gibi büyük yatırım mallarının ihracatı için.
• Vade 1 yıldan uzun.

c) Yurt Dışı Müteahhitlik Sigortası

• Yurt dışında üstlenilen taahhüt projeleri için.
• Siyasi risk ağırlıklı.

Tazminat Oranı

Sigorta tazminat oranı genelde %80-95 arası; kalan kısım ihracatçının üstündedir. Sigorta primi; alıcı ülkenin risk profili, vade ve ihracatçının portföyü temel alınarak hesaplanır.

4) Garanti ve Teminat Mektupları

Uluslararası ihaleye giren Türk firmaları için Eximbank'ın sunduğu üç ana teminat:

a) Bid Bond / Geçici Teminat Mektubu

• İhaleye katılmak için verilen mektup.
• İhaleyi kazanan firmanın sözleşmeyi imzalamasını garanti eder.
• Tipik tutar: ihale bedelinin %1-3'ü.

b) Performance Bond / Performans Mektubu

• Sözleşme imzalandıktan sonra, projenin sözleşme şartlarına uygun tamamlanmasını garanti eder.
• Tipik tutar: sözleşme bedelinin %5-10'u.

c) Advance Payment Bond / Avans Geri Ödeme Mektubu

• Alıcı avans öder; bu avansın geri ödemesini garanti eder.
• Tutar: avans tutarının tamamı.

Eximbank bu mektupları doğrudan veya re-teminat ile (ticari banka mektubunu re-teminat altına alarak) verir.

5) Faiz, Vade ve Maliyet Yapısı

Eximbank faiz oranı tek bir sabit oran değildir; aşağıdaki değişkenlere göre belirlenir:

• Döviz cinsi: TL, USD, EUR oranı farklıdır.
• Vade: Kısa vadeli ucuz; uzun vadeli daha pahalı.
• TCMB politika faizi veya uluslararası referans faiz (SOFR, EURIBOR) endeksli.
• Kredi notu: Eximbank müşterinin kredibilitesini sürekli izler.
• Risk profili: Hangi ülke ve sektör.

Güncel faiz oran tabloları eximbank.gov.tr üzerinden ürün bazında yayımlanır; başvuru sırasında bankanız ile teyit ederek güncel oranı öğrenin.

Eximbank kredi faizleri genelde ticari banka oranlarından düşüktür; bu, devlet destekli finansmanın temel avantajıdır.

6) Başvuru Adımları

a) Üye olma / kredi hesabı açma

• Şirket Eximbank'a başvurarak müşteri kaydı oluşturur.
• Şirketin son 3 yıllık mali tabloları, ihracat performansı, ortaklık yapısı incelenir.
• Limit tahsisi yapılır (toplam ihracat hacmine göre).

b) Kredi başvurusu

• İhracat sözleşmesi, alıcı bilgisi, alıcı ülkesi, sevk planı, vade ile başvuru yapılır.
• Eximbank krediyi onaylar / reddeder / koşulu netleştirir.

c) Belge ibrazı

• İhracat beyannamesi, sevk evrakı, akreditif veya sözleşme.
• Banka belge entegrasyonu BİLGE ve TCMB sistemleriyle sağlanır.

d) Kredi kullandırma

• TL veya döviz hesabınıza transfer yapılır.
• Reeskont kredisinde Eximbank doğrudan TCMB ile çalışır.

e) Geri ödeme

• Vadeli senede bağlı geri ödeme veya alıcı ödemesinin doğrudan Eximbank hesabına yönlendirilmesi.

7) Sektör Bazlı Avantajlar

Eximbank, belirli sektörlere özel paketler sunabilir. Bu paketler hükümetin ihracat stratejisi ile uyumlu olarak revize edilir; örnek odak alanları:

• Makine, teçhizat ihracatı.
• Otomotiv ana ve yan sanayi.
• Bilişim ve yazılım hizmetleri.
• Sağlık ürünleri.
• Tekstil ve hazır giyim.
• Mobilya.
• Savunma sanayisi.

Sektörünüz için aktif paket olup olmadığını Eximbank müşteri temsilciniz ile kontrol edin.

8) KOBİ İhracatçısı İçin

KOBİ ihracatçısı genellikle Eximbank kapısını "büyük şirketler için" gibi algılayıp uzak durur. Oysa:

• KOBİ paketinde teminat şartı esnetilir.
• Belge süreci basitleştirilir.
• KOBİ Hazırlık Kredisi ile ihracata yeni başlayan firmalara özel destek vardır.
• Belirli paket koşullarında avansa benzer finansman imkânı bulunur.
• KGF (Kredi Garanti Fonu) ile birlikte teminat dezavantajı azaltılır.

İhracata yeni başlayan KOBİ'ye tavsiye:

1. Eximbank şubesine ön görüşme talebi gönderin.
2. İlk yıl küçük tutarlarla kredi disiplini kurun.
3. Mali tablolarınızı düzenli ve denetlenebilir tutun.
4. Mikro ihracat (ETGB) yapıyorsanız bile Eximbank ile diyalog kurun — büyüme sürecinde avantaja dönüşür.

9) Risk Paylaşımı — Eximbank, Sigorta ve İhracatçı

İhracat işleminde risk üç tarafa dağılır:

Görüldüğü gibi Eximbank ve sigorta, ihracatçının yükünün önemli kısmını üstlenir; ama kambiyo riski (kur) ihracatçıda kalır — bu için ayrıca forward / opsiyon gibi türev ürünler kullanılır.

10) Sıkça Sorulan Sorular

S1: Eximbank'tan kredi almak için ticari banka ile bağı kesmem gerekir mi? Hayır. Eximbank tamamlayıcı bir bankadır; ticari banka ile paralel çalışır. Hatta bazı ürünler ticari banka aracılığıyla kullandırılır.

S2: Henüz ihracat yapmadım, kredi alabilir miyim? KOBİ Hazırlık Kredisi gibi yeni başlayan ihracatçıya özel paketler bulunur. Müşteri temsilcinizle görüşün.

S3: Yurt dışı alıcım ödemedi; sigorta tazminatını ne kadar sürede alırım? Süreç sigorta poliçesine göre değişir; tipik olarak alıcı temerrüde düştükten sonra 4-6 ay içinde tazminat talebi sonuçlanır. Belgeleri eksiksiz tutmak süreyi kısaltır.

S4: Faiz oranını sabitleyebilir miyim? Bazı ürünlerde sabit, bazılarında değişken oran vardır. Sabit oran genelde biraz daha pahalı (öngörülebilirlik primi). Ürün bazlı bankanızla teyit edin.

S5: Reeskont kredisi tüm vadeli akreditiflerde kullanılır mı? Kabul kredili akreditif gibi kabule bağlı senet doğuran işlemlerde reeskont yaygın kullanılır. Mal mukabili gibi senetsiz işlemlerde reeskont mümkün değildir; o durumda farklı ürün (sevk sonrası iskonto) tercih edilir.

S6: Eximbank'ın faizi ticari bankadan ne kadar daha düşük? Dönemsel olarak değişir; ortalama farkın ürün ve döviz cinsine göre 1-5 puan civarında olduğu gözlenir. Spesifik fark için güncel ürün tablolarını karşılaştırın.

11) Pratik Aksiyon Listesi

• Şirket profilinizi (ihracat performansı, mali tablo, alıcı portföyü) hazır tutun.
• Eximbank müşteri temsilcinizle yıllık bir strateji görüşmesi yapın.
• Yeni alıcı / yeni ülkeye sevkiyatta sigorta kapsamını mutlaka değerlendirin.
• Uluslararası ihalede teminat mektubu lazım olunca panik etmeden Eximbank kapısını çalın.
• Kredi vadenizi alıcı ödeme vadesi ile eşleştirin (nakit akış kilitleri yaşanmasın).
• Kur riskini forward / opsiyon ile ayrıca yönetin.
• Yıllık bilanço sonrası kredi limitinizi revize ettirin.

Sorumluluk Reddi. Eximbank ürünleri, faiz oranı ve başvuru koşulları zaman içinde değişebilir; güncel bilgi için eximbank.gov.tr ile bankanızın müşteri temsilcisini kullanın. İhracat finansmanı stratejisi mali müşavir ve gerekirse bağımsız finansal danışman ile birlikte kurulmalıdır.