İthalatta ÖTV — 4 Liste, Motorlu Taşıt, Alkol, Tütün, Elektronik Rehberi

TLDR

Özel Tüketim Vergisi (ÖTV), belirli ürün gruplarından tek aşamalı olarak alınan bir tüketim vergisidir. Üretici veya ithalatçı aşamasında bir kez tahsil edilir, sonraki el değiştirmelerde tekrar uygulanmaz. 4760 sayılı Özel Tüketim Vergisi Kanunu'na ekli 4 liste vardır: I sayılı liste (petrol ürünleri), II sayılı liste (motorlu taşıtlar), III sayılı liste (alkollü içecekler ve tütün ürünleri), IV sayılı liste (lüks ve dayanıklı tüketim malları). İthalatta ÖTV, gümrük idaresine KDV ile birlikte beyan edilir; CIF + gümrük vergisi + ek mali yükler matrahını büyütür. Oranlar Cumhurbaşkanı Kararı ile sık değiştiği için bu rehberde belirli oran verilmez — güncel oran her zaman GİB'in yayımladığı ÖTV oranı PDF'inden doğrulanmalıdır.

ÖTV nedir?

Özel Tüketim Vergisi, 4760 sayılı Kanun (12 Haziran 2002 tarihli, mevzuat.gov.tr) ile ihdas edilen bir tüketim vergisidir. Temel özellikleri:

• Tek aşamalı: Ürün, üreticide veya ithalatçıda bir kez vergilendirilir. Toptan/perakende satışlarda yeniden ÖTV uygulanmaz.
• KDV'den ayrı bir vergidir: ÖTV, KDV matrahına dahil edilir; yani ÖTV ödenir, sonra KDV bu yeni matrah üzerinden hesaplanır.
• İthalatta: Gümrük idaresine, ithalat anında KDV ile birlikte ödenir. Gümrük beyannamesinde ayrı satırlar olarak görünür.
• Yurt içi üretimde: Vergi dairesine ÖTV beyannamesi ile bildirilir.

ÖTV'nin 4 listesi

4760 sayılı Kanun'a ekli 4 liste, farklı ürün gruplarını ve farklı matrah yöntemlerini kapsar:

I sayılı liste — Petrol ürünleri ve doğalgaz türevleri

Benzin, motorin, fuel-oil, LPG, jet yakıtı, madeni yağlar gibi kalemler buradadır. Vergi yöntemi: maktu (litre veya kilogram başına belirli TL tutar). Tutarlar Cumhurbaşkanı Kararları ile güncellenir.

II sayılı liste — Motorlu taşıtlar

Otomobil, kamyonet, motosiklet, ATV, kar motosikleti, gezinti tekneleri ve yatlar bu listede yer alır. Vergi yöntemi: nispi (matrah × oran). Motor hacmi (cc) ve ÖTV matrahı bantlarına göre farklı oranlar uygulanır; elektrikli ve hibrit araçlar için ayrı bantlama vardır.

III sayılı liste — Alkollü içecekler ve tütün ürünleri

Bira, şarap, distile alkollü içecekler (rakı, viski, votka, cin vb.), sigara, puro, sigarillo, nargile tütünü ve diğer mamul tütün ürünleri buradadır. Vergi yöntemi: maktu + nispi karma. Sigarada paket başına maktu tutar ile perakende satış fiyatı üzerinden nispi oran kombine edilir.

IV sayılı liste — Lüks tüketim ve dayanıklı tüketim

Mücevher (kapsamı 1 Şubat 2026 sonrası EMY → İGV dönüşümü ile değişti), kürk, ipek halı, bazı parfüm/kozmetik kalemleri, listede sayılan beyaz eşya ve küçük ev aletleri, klima vb. Vergi yöntemi: nispi (matrah × oran). Liste sık güncellenir.

İthalatta ÖTV matrahı

4760 sayılı Kanun'un 11. maddesi ithalatta ÖTV matrahını düzenler. Genel kural:

• I sayılı liste: Maktu olduğu için matrah miktar bazlıdır (litre/kg).
• II ve IV sayılı liste: ÖTV matrahı = CIF değer + gümrük vergisi + diğer mali yükler (varsa İGV, EMY, anti-damping vb.). Bu matrah üzerinden yürürlükteki ÖTV oranı uygulanır.
• III sayılı liste: Ürün cinsine göre farklı yöntemler. Sigarada paket başına maktu vergi + perakende satış fiyatı üzerinden nispi oran birlikte hesaplanır.

Önemli zincirleme etki: CIF değer artarsa veya gümrük vergisi/İGV artarsa ÖTV matrahı da büyür. ÖTV büyüdüğünde KDV matrahı da büyür (çünkü KDV, ÖTV dahil tutar üzerinden hesaplanır). Bu yüzden ithalat maliyetinde küçük bir CIF artışı, vergi zincirinden geçtiğinde belirgin bir toplam maliyet artışına dönüşür. Detaylı hesaplama için: ithalat maliyeti nasıl hesaplanır.

II sayılı liste — Motorlu taşıt ÖTV (dikkat: yüksek oran ve sık değişim)

Motorlu taşıtlarda ÖTV en yüksek oran aralığına sahip listedir. Temel parametreler:

• Motor hacmi (cc): Bantlar 1600 cc'ye kadar, 1600–2000 cc, 2000 cc üstü şeklinde tanımlanır.
• ÖTV matrahı: Aynı motor hacmi bandı içinde, matrah büyüdükçe daha yüksek orana geçilir (artan oranlı bantlama).
• Elektrikli ve hibrit araçlar: Motor gücü (kW) bazlı farklı bantlar vardır; oranlar Cumhurbaşkanı Kararları ile değişmektedir.
• İstisnalar (md. 7): Engelli vatandaşların kendi adlarına ithal/satın aldıkları araçlarda belirli şartlarla istisna uygulanır; malul/şehit ailesi ve bazı kamu kurumları için de özel düzenlemeler vardır.

Bu rehberde belirli ÖTV oranı yazılmamıştır; 2024–2026 döneminde Cumhurbaşkanı Kararları ile bantlar ve oranlar birden fazla kez güncellenmiştir. Güncel oran için GİB ÖTV oranı PDF'i ve son Resmî Gazete'deki Cumhurbaşkanı Kararı esas alınmalıdır.

III sayılı liste — Alkol ve tütün (bandrol zorunlu)

Alkollü içecekler ve tütün ürünlerinde ÖTV, ürün cinsine göre ya birim başına maktu ya da maktu + nispi karma yöntemle hesaplanır:

• Tütün mamulleri (sigara, puro, sigarillo): Paket başına asgari maktu vergi ile perakende satış fiyatı üzerinden nispi oran birlikte uygulanır.
• Alkollü içecekler: Etil alkol miktarına veya litre başına belirli TL tutarına göre maktu vergi.
• Bandrol zorunluluğu: İthal edilen tütün ve alkollü içecek ürünleri bandrolsuz piyasaya sürülemez. Bandrol işlemi GİB ile koordineli yürütülür; bandrolsuz veya sahte bandrollu ürünlerde müsadere, idari para cezası ve kaçakçılık takibi söz konusudur.

IV sayılı liste — Lüks tüketim

IV sayılı listede yer alan başlıca kalemler:

• Mücevher: 1 Şubat 2026 öncesinde EMY (Ek Mali Yükümlülük) uygulanan bazı mücevher kalemleri için İGV'ye geçiş yapılmıştır; ancak listede yer alan mücevher kalemlerinde ÖTV uygulaması ayrıca devam etmektedir — kanunun ekli IV sayılı listesinde GTİP bazında kontrol gerekir. Detay: mücevher EMY → İGV dönüşümü.
• Kürk, ipek halı, bazı parfüm/kozmetik kalemleri
• Listede sayılan beyaz eşya ve küçük ev aletleri (çamaşır makinesi, bulaşık makinesi, klima vb. — kapsam değişebilir)

Listenin kapsamı Cumhurbaşkanı Kararı ile güncellenir; bu nedenle ürünün GTİP bazında IV sayılı listede yer alıp almadığı her ithalat öncesi teyit edilmelidir.

İhracatta ÖTV iadesi

4760 sayılı Kanun'un 5/2. maddesi uyarınca ihracat tam istisnadır. Yurt içinde üretilip ihraç edilen veya ithal edilip yeniden ihraç edilen ürünlerde:

• Ödenmiş ÖTV, vergi dairesine başvuru ile iade alınabilir.
• Dahilde İşleme İzin Belgesi (DİİB) ile yapılan ithalatlarda ÖTV ertelenebilir veya teminata bağlanabilir. Detay: dahilde işleme rejimi.
• İade süreci, belgelerin tam olarak ibrazı şartıyla vergi dairesi tarafından sonuçlandırılır.

Yaygın 5 hata

1. II sayılı liste aracını "ticari" diye beyan etmek: Otomobili kamyonet/panelvan olarak göstermek vergi kaybına ve cezai işleme yol açar.
2. Bandrolsuz tütün/alkol ithalatı: Müsadere ve kaçakçılık takibi söz konusudur.
3. Mücevher EMY kalktı diye ÖTV de kalktı sanmak: EMY'nin İGV'ye dönüşmesi ÖTV'yi otomatik kaldırmaz; IV sayılı liste kapsamı ayrıca kontrol edilmelidir.
4. Engelli istisnası şartlarını bilmemek: Sağlık raporu, araç teknik özellikleri ve süre kısıtlarına uyulmazsa istisna geri alınabilir.
5. Eski oranla beyan: Cumhurbaşkanı Kararı ile değişen oranı takip etmemek; her ithalatta GİB güncel ÖTV oranı PDF'i kontrol edilmelidir.

Sıkça sorulan sorular (FAQ)

Hediye olarak gelen sigara veya alkole ÖTV var mı? Yolcu beraberi muafiyet sınırları içinde (Gümrük Yönetmeliği yolcu muafiyet listesi) belirlenen miktarda muafiyet vardır; bu sınır aşıldığında ÖTV ve diğer vergiler ödenir, bandrol zorunluluğu ayrıca kontrol edilir.

Engelli aracı ÖTV istisnası nasıl alınır? 4760 sayılı Kanun md. 7 kapsamında, sağlık kurulu raporu, araç teknik özellikleri ve istisnadan yararlanma süresi şartlarına uyulması koşuluyla, ilgili vergi dairesi/gümrük müdürlüğü süreci yürütür. Şartlar her dönem güncellenebilir; GİB'in güncel rehberi esas alınmalıdır.

Lüks saat IV sayılı listede mi? IV sayılı listenin kapsamı GTİP bazında tanımlıdır ve Cumhurbaşkanı Kararı ile değişir. Saat kalemleri için GTİP koduna göre güncel liste kontrol edilmelidir.

DİİB ile ÖTV ertelenebilir mi? Evet. Dahilde İşleme İzin Belgesi kapsamında ithal edilen girdilerde ÖTV teminata bağlanabilir veya ertelenebilir; ihracat gerçekleştiğinde teminat çözülür.

ÖTV iadesi kaç gün sürer? Yasal bir gün sayısı tek tip değildir; başvurunun eksiksiz yapılması, belgelerin tam ibrazı ve vergi dairesinin iş yüküne göre değişir. İade sürecinde YMM raporu istenebilir.

Sonuç

ÖTV, ithalat maliyetinde CIF → gümrük vergisi → ÖTV → KDV zincirinin en belirleyici halkalarından biridir. 4 listeden hangisine girdiği, matrah yöntemi (maktu/nispi/karma), bandrol zorunluluğu ve güncel oran bilgisi her ithalat öncesi netleştirilmelidir. Oranlar Cumhurbaşkanı Kararı ile sık değiştiği için her ithalatta GİB güncel ÖTV oranı PDF'i ve son Resmî Gazete kararı esas alınmalıdır. Yüksek vergi ve hassas mevzuat nedeniyle motorlu taşıt, tütün, alkol ve lüks tüketim ithalatlarında yetkili gümrük müşaviri ile çalışmak şarttır.

İlgili rehberler: İthalat maliyeti nasıl hesaplanır · Mücevher EMY → İGV dönüşümü · İthalatta KDV indirimi ve iadesi.

Kaynaklar (erişim: 12 Mayıs 2026)

• mevzuat.gov.tr — 4760 sayılı Özel Tüketim Vergisi Kanunu ve ekli I, II, III, IV sayılı listeler
• gib.gov.tr — Özel Tüketim Vergisi Genel Uygulama Tebliği ve güncel ÖTV oranı belgeleri
• resmigazete.gov.tr — ÖTV oran ve liste güncellemelerine ilişkin Cumhurbaşkanı Kararları (2024–2026)
• ggm.ticaret.gov.tr — Gümrükler Genel Müdürlüğü ithalatta ÖTV uygulama rehberleri ve genelgeler