İhracat Bedellerinin Yurda Getirilmesi 2026: 180 Gün Süre, %5 TCMB Satışı, DAB ve İstisna Ülke Listesi

Bu rehber bilgilendirme amaçlıdır. Süreler, oranlar ve istisna ülke listesi TCMB tarafından zaman zaman revize edildiği için işlem öncesi güncel İhracat Genelgesi metnini ve mali müşavirinizi teyit edin.

1) Neden Bu Zorunluluk Var?

Türkiye'nin ihracatçısı yurt dışına mal satıyor; ödemeyi döviz olarak alıyor. Bu döviz Türkiye'ye getirilmezse:

• Yurt içi döviz arzı azalır,
• Cari açık etkilenir,
• Devletin makro istikrar politikası tehlikeye girer.

Bu nedenle 1989'dan bu yana yürürlükte olan 32 sayılı Karar ve onun uygulama tebliği, ihracatçının bedelini Türkiye'ye getirmesini ve bankaya satmasını zorunlu kılar. Bu, basit anlamda "satıştan kazandığın dövizi Türkiye'ye getir, Türk Lirasına çevir" rejimidir.

2) Temel Kural: 180 Gün İçinde Yurda Getirme

İhracatçı, fiili ihraç tarihinden (gümrük çıkış vize tarihinden) itibaren 180 gün içinde ihracat bedelini Türkiye'ye getirmekle yükümlüdür.

Hesaplama

• Eşyanız 15 Ocak 2026'da fiilen ihraç edildi.
• 180 gün sayılırsa son tarih: 14 Temmuz 2026.
• Bu tarihe kadar bedel Türkiye'deki bir Türk bankasına gelmiş olmalı.

"Yurda getirmek" ne demek?

• Banka transferi (havale) ile döviz hesabınıza para girişi.
• Veya Türk bankası ile irtibatlı ödeme sistemleri.
• "Cebimde getirmek" değil — kurumsal banka kanalı zorunlu.

Avans olarak gelen bedel

İhraç öncesinde avans olarak gelen ödemeler de bu sürenin başlangıcını farklılaştırmaz; bedel banka kanalıyla gelmişse, fiili ihraç sonrası 180 gün içinde kapatma yapılması kafidir.

3) Bankada Yapılan İşlem: DAB veya İBKB

Bedel Türkiye'deki bankaya geldikten sonra, bankaya satılır (kurda Türk Lirasına çevrilir) veya ihracatçının döviz hesabına alınır. Bu işlemler sırasında banka iki tür belge düzenleyebilir:

Döviz Alım Belgesi (DAB)

İhracatçı dövizini banka kurumsal alıma vererek Türk Lirasına çevirirse banka DAB düzenler. DAB; alış kuru, miktar ve referans bilgisi içerir. KDV iadesinde kullanılan temel belgedir.

İhracat Bedeli Kabul Belgesi (İBKB)

İhracatçı dövizini Türk Lirasına çevirmese bile (örn. döviz hesabında tutuyorsa) banka, gelen bedelin "ihracat bedeli" olarak kabul edildiğini gösteren İBKB düzenler. Bu da KDV iadesinde kullanılır.

Pratik nüans

KDV iadesi için DAB veya İBKB mutlaka olmalı. Ödeme geldi ama belge düzenlenmediyse, iade dosyası eksik kalır.

4) %5 TCMB Satışı Zorunluluğu

Belirli bir tarihten bu yana, yurda getirilen ihracat bedelinin en az %5'i Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'na (TCMB) satılmak zorundadır. Bu zorunluluk:

• Bankaya satılan bedelin tamamı üzerinden değil,
• Ödeme kabulü yapılırken belirlenir,
• Banka tarafından otomatik olarak TCMB'ye iletilir.

Uygulamanın süresi TCMB tarafından 6 aylık dönemler hâlinde uzatılmaktadır. En son uzatma kararı 30 Nisan 2026'ya kadar uzatma getirmişti; bu tarihten sonraki dönem için TCMB güncel İhracat Genelgesi'ne mutlaka bakılmalı.

Bu %5 oranı, ihracatçı için doğrudan maliyet anlamına gelir: TCMB'ye satılan bedel, banka kurundan değil TCMB kurundan çevrilir; bazı dönemlerde aradaki fark birkaç puanı bulabilir.

5) İstisna Ülkeler — Yurda Getirme Zorunluluğu Kaldırılan

TCMB İhracat Genelgesi'nin bir ekinde, bedellerin yurda getirilme zorunluluğunun istisnaen kaldırıldığı ülkeler listelenir. Bu liste:

• Tahsilat zorluğu olan ülkeleri (siyasi/ekonomik istikrarsızlık),
• Banka sisteminin yetersiz olduğu ülkeleri,
• Türkiye için stratejik ihracat pazarlarını içerir.

Liste güncellenebilir. 18 Aralık 2025 tarihli genelge değişikliği ile listeye Burkina Faso ve Mozambik gibi yeni ülkeler eklendi. Güncel liste için TCMB güncel İhracat Genelgesi'nin Ek listesi referans alınmalı.

Pratik etki

İstisna ülke listesinde yer alan ülkelere yapılan ihracatlarda ihracatçı, bedeli yurda getirmek zorunda değildir. Ancak bedeli getirmemenin muhasebe, vergi ve risk yönetimi açısından sonuçları kendi başına değerlendirilmelidir. (Örneğin: tahsil edilmemiş alacak Türkiye'de gelir vergisi kapsamı dışına çıkmaz; UFRS / TMS muhasebe ilkeleri uyarınca alacak değerlemesi yapılır.)

6) Süreyi Aşan İhracatçı İçin Yaptırım

180 gün içinde bedel getirilmezse:

a) İdari para cezası

1567 sayılı Türk Parasının Kıymetini Koruma Hakkında Kanun çerçevesinde idari para cezası uygulanır. Cezanın oranı:

• Standart oran: %5 (gecikme cezası).
• Kesinleşmeden ödenirse: %2,5.

b) Vergi / gümrük yansımaları

KDV iadesi yapılmışsa iade tutarı geri istenebilir + gecikme zammı.

c) İncelemeye konu olma

Hazine ve Maliye Bakanlığı vergi denetim birimleri, süresinde getirilmeyen ihracat bedellerini sistematik tarama ile tespit eder. İnceleme genelde Kurumlar Vergisi ve KDV beyanlarını da kapsayabilir.

d) Süresi içinde ek süre alma

Mücbir sebep veya makul gerekçelerde ek süre talebi yapılabilir; TCMB / banka aracılığıyla başvurulur. Ek sürenin verilmesi otomatik değil; gerekçenin değerlendirilmesi sonucunda olur.

7) Adım Adım: Bedelin Türkiye'ye Geliş Akışı

1. Sözleşme imzası ve fatura düzenleme. İhracat sözleşmesinde ödeme şartı (akreditif, vesaik mukabili, mal mukabili, peşin) belirlenir.
2. Fiili ihraç ve gümrük çıkış vizesi. 180 gün süresi bu tarihten başlar.
3. Alıcı ödeme yapar. Akreditifli ise banka aracılığıyla; mal mukabili ise gönderim sonrası havale.
4. Bedel Türkiye'deki bankaya ulaşır. Banka, gelen bedelin "ihracat bedeli" olduğunu tespit eder (ihracatçı sözleşme/fatura ibraz eder).
5. Banka %5 oranını TCMB'ye iletir (otomatik mekanizmayla).
6. DAB / İBKB düzenlenir — ihracatçı tercih ederse Türk Lirasına çevirir, etmezse döviz hesabında tutar.
7. Belge ihracatçıya teslim edilir. KDV iadesi dosyasında kullanılır.

8) Sık Yapılan 5 Hata

1. 180 günlük süreyi unutmak. Mali müşavirinizle birlikte takvim kontrolü kurun (örn. ay sonu ihracatlar listesi).
2. DAB / İBKB'yi geç almak. Banka size belgeyi otomatik göndermeyebilir; sorup almanız gerekir.
3. Avansla bedeli karıştırmak. Peşin gelen bedel, fiili ihraç ile zamansal olarak hizalanmalı; muhasebede kayıt sırası önemli.
4. İstisna ülke listesinden emin olmadan zorunluluğu uygulamamak. Ülkenin listeden çıkması durumunda geçmiş ihracat için sorun çıkar.
5. Sözleşmede ödeme süresinin 180 günden uzun belirlenmesi. "120 gün vadeli" gibi bir ödeme şartı kullansanız bile, 180 günlük yasal süreyi aşamaz; aşılırsa ek süre talebi şart.

9) Pratik Senaryolar

Senaryo A: Akreditifli ihracat

• 1 Mart 2026: ihraç edildi.
• Akreditif vesaiki banka aracılığıyla 25 Mart'ta sunuldu.
• 30 Mart 2026: bedel Türk bankasına geldi.
• Banka aynı gün DAB düzenledi.
• Sonuç: süre içinde ve sorunsuz.

Senaryo B: Vadeli mal mukabili

• 1 Mart 2026: ihraç edildi.
• Sözleşmede 120 gün vadeli ödeme kararlaştırıldı.
• 30 Haziran 2026: alıcı ödeme yapar; bedel banka hesabına gelir.
• 180 gün kontrol: son tarih 28 Ağustos 2026 → ödeme zaten daha erken geldi → sorunsuz.

Senaryo C: Alıcı geç ödüyor

• 1 Mart 2026: ihraç edildi.
• 180 gün → 28 Ağustos 2026 son tarih.
• Alıcı ödemeyi geciktirdi, 10 Eylül'de yaptı.
• Sonuç: süre aşıldı → ek süre talebi yapılmadıysa, idari para cezası riski.

Senaryo D: İstisna ülke

• 1 Mart 2026: Mozambik'e ihraç edildi.
• TCMB İhracat Genelgesi'nde Mozambik istisna listesinde.
• Alıcı 1 yıl sonra ödedi.
• Sonuç: zorunluluk uygulanmaz; ancak alacağın muhasebe kaydı ve değerlemesi takip edilmelidir.

10) Kontrol Listesi — Her İhracat İçin

• Sözleşmede ödeme şartı (vade, banka, akreditif/vesaik/mukabili) net olsun.
• Fiili ihraç tarihini muhasebede ay-bazlı liste hâline getirin.
• 180 gün hatırlatma sistemi kurun (basit takvim ya da ERP).
• Bedel geldiğinde bankadan DAB/İBKB isteyin; otomatik gelmesini beklemeyin.
• KDV iadesi dosyasında DAB/İBKB'yi ETGB/beyanname ile birlikte arşivleyin.
• Vade uzayacaksa ek süre talebini zamanında başlatın.
• İstisna ülke listesindeki değişiklikleri 3 aylık periyotlarla kontrol edin.
• Yıl sonu kapanışında 180 gün aşan ihracat varsa mali müşavirinizle değerlendirin.

Sorumluluk Reddi. İhracat Genelgesi, %5 TCMB satışı oranı, istisna ülke listesi ve süre uzatmaları TCMB tarafından düzenli olarak güncellenmektedir. Bu rehber Haziran 2026 itibarıyla yapısal çerçeveyi sunar; TCMB güncel genelgesini ve mali müşavirinizi her sevkiyat için teyit edin.