CE Belgesi, TSE ve EN 71: Hangi Ürünler Zorunlu? Pratik Karşılaştırma

İthalatta GTİP'ten sonra en çok kafa karıştıran konu belgelerdir. "CE alalım yeter mi?" "TSE şart mı?" "Oyuncakta EN 71 var ya başka belge?" — otuz yıllık tecrübeyle söylüyoruz: belge ürünün ne olduğuna, kime hitap ettiğine ve nereye satılacağına bağlıdır. Bu rehberde 3 ana belgeyi (CE, TSE, EN 71) sade dilde, tablolarla, mevzuat referanslarıyla anlatıyoruz.

Mevzuat çerçevesi: Türkiye'de ürün uygunluğu 4703 sayılı Kanun ve onu yürürlükten kaldıran 7223 sayılı Ürün Güvenliği ve Teknik Düzenlemeler Kanunu çerçevesinde düzenlenir. Sektörel teknik düzenlemeler her ürün grubu için ayrı tebliğlerle yayımlanır.

CE işareti — uyumluluk markası, "kalite belgesi" değil

CE = Conformité Européenne. Avrupa'nın "bu ürün AB direktiflerine uyar" iddiasıdır. Bir kalite belgesi DEĞİLDİR; üretici beyanına dayanır.

CE neye uygulanır?

Şu ürünler için CE işareti zorunludur (eksik liste):

• Düşük gerilim cihazları (1000V altı elektrikli)
• Makine emniyeti
• Oyuncaklar (Toy Safety Directive 2009/48/EC → EN 71 standartları)
• Tıbbi cihazlar (EU 2017/745)
• Kişisel koruyucu donanım (PPE — EU 2016/425)
• Yapı malzemeleri (CPR — EU 305/2011)
• Radyo ekipmanı (RED — 2014/53/EU)
• Asansörler, kazanlar, basınçlı kaplar...

Tarımsal ürün, gıda, tekstil (genel) gibi grupların çoğunda CE GEREKMEZ.

CE'yi kim verir?

İki yol var:

1. Üretici öz-beyanı (self-declaration) — Düşük riskli ürünlerde mümkün. Üretici, EC Declaration of Conformity ve teknik dosya hazırlar.
2. Onaylanmış Kuruluş (Notified Body) — Yüksek riskli ürünlerde zorunlu. AB ve Türkiye'de tanımlı bağımsız belgelendirme kuruluşları test ve denetim sonrası belge verir.

Türkiye'de yetkili NB'ler: TSE, TÜV SÜD Türkiye, SGS Türkiye, Bureau Veritas, ITS Türkiye gibi kuruluşlar.

İthalatta CE: gerçek hayat

Pratik gerçek: Çinli tedarikçinin "CE certificate" olarak gönderdiği belgenin %30'u uydurma veya geçersiz. Belgenin altındaki Notified Body numarasını kontrol edin, NB'nin yetki kapsamına bakın. AB Komisyonu NANDO veritabanını Single Market Compliance Space (SMCS) portalına taşıdı; doğrulama için: webgate.ec.europa.eu/single-market-compliance-space/notified-bodies. Eski ec.europa.eu/growth/tools-databases/nando adresi de yönlendirme yapıyor.

İthalatta CE belgesi yoksa veya sahteyse:

• TAREKS (Türkiye Ürün Güvenliği Sistemi) tarafından engellenir
• Mal gümrükten geçemez, geri gönderilir
• Bakanlık idari para cezası uygulayabilir

TSE — Türk Standartları Enstitüsü belgesi

TSE = Türk Standartları Enstitüsü. Ürünün Türk Standartlarına uygunluğunu belgeler. Türkiye'ye özgü bir belgedir; AB'de muadili "ulusal sertifika" niteliğindedir.

TSE ne zaman zorunlu?

• Yapı malzemelerinin bir kısmı (kapı/pencere, betonarme demiri vb. tip ürünler)
• Bazı sağlık/gıda kategorileri
• Kamu ihalelerinde TSE şart koşulabilir

Tüketim ürünleri için CE genelde yeterlidir, TSE ek bir gereklilik değildir.

TSE'nin sektörel önemi

Bazı ürünlerde Türkiye'de CE belgesinin tanınması TSE markası ile birlikte değerlendirilir. Örneğin yapı malzemelerinde Çevre Bakanlığı'nın belirlediği listeye giren ürünler için TSE-CE çift gereklilik olabilir.

Uygulama notu: TSE belgelendirme süresi 6-12 ay arası, maliyet 30.000-150.000 TL aralığında değişir (Mayıs 2026). KOBİ için ciddi bir yatırım — ürünün hacmi bunu kaldırmıyorsa düşünün.

EN 71 — oyuncak güvenliği özel mevzuatı

EN 71 = Avrupa Birliği'nin oyuncak güvenliği için belirlediği teknik standartlar dizisi. Toy Safety Directive (2009/48/EC) çerçevesinde çıkar. CE markası alıp oyuncak satabilmek için EN 71 testleri zorunludur.

EN 71 alt başlıkları

EN 71 + REACH + Phthalate

AB pazarında oyuncak satıyorsanız REACH (kimyasal kayıt) ve Phthalate kısıtlamaları da geçerli. Türkiye'de KKDIK (REACH muadili) yürürlükte.

İthalatçı sorumluluğu: Çin'den oyuncak ithal edip Türkiye'de satıyorsanız, EN 71 testleri sizin sorumluluğunuzdadır. Tedarikçinin "test rapor" verdiğini görmek yetmez — bağımsız laboratuvar (SGS, Eurofins, Intertek) raporu olmalı.

Hangi ürün → Hangi belge? Karar masası

TAREKS — ihmal edemediğiniz Türkiye platformu

TAREKS (Ticaret Bakanlığı'nın Tarım, Endüstri Riskli Eşya Kontrol Sistemi), ithalatta uygunluk denetimini elektronik yapan platform. Belge zorunlu olan ürünlerde:

1. Beyanname tescil edildikten sonra TAREKS'e yönlenir
2. Ürün, "Uygunluk Beyanı + CE/Test raporu" ile sisteme tanımlanır
3. Sistem otomatik veya fiziki muayene kararı verir
4. Onaylanırsa beyanname işleme devam eder

Pratik tavsiye: TAREKS tahsisleri farklı ürünlerde farklı "ürün takip yetkisi" gerektirir. Müşaviriniz bu yetkiye sahip mi sorgulayın.

En sık 5 belge hatası

1. Çinli tedarikçinin CE belgesini doğrulamadan kabul etmek

Bahsetmiştik: NB numarası yoksa veya sahte ise gümrükten geçmez. NANDO veritabanından kontrol edin.

2. CE'nin "her ürün için yeterli" olduğunu sanmak

CE sadece AB direktiflerine giren ürünler için anlamlıdır. Tekstil/gıda/kozmetik gibi gruplar için CE'ye gerek YOK, ama başka mevzuat (sağlık beyanı, gıda kodeksi) geçerli.

3. Eski (geçersiz) standardın test raporunu kullanmak

Standartlar düzenli olarak güncellenir. EN 71-3 (toksik element göçü) standardı CEN tarafından son yıllarda revizyonlardan geçti; Türkiye'de TSE eşdeğer sürümleri yayımlayarak çelişen eski sürümleri geri çekiyor. Bugün eski versiyona dayanan bir raporu sunarsanız TAREKS denetiminde reddedilebilirsiniz; tedarikçinizden son 12 ay içinde geçerli sürüme göre alınmış rapor isteyin.

4. TAREKS'e başvuru tarihi geçirip ardiye yığmak

TAREKS başvuru gecikmesi konteyneri limanda bekletir → demuraj + ardiye → bin dolarlarca ek maliyet.

5. Test raporunda parti numarası ile yüklenen mal partisinin uyuşmaması

Lab raporu bir "üretim partisi" için geçerlidir. Yıl sonunda yapılmış teste, sonraki yıl üretiminin mal partisini bağlamak ihlaldir.

Belge yönetimi 7-maddelik checklist

İthalat öncesi:

• Ürünüm hangi AB direktifine giriyor? (Notified Body bunu söyler)
• CE şart mı, opsiyonel mı?
• Tedarikçinin verdiği belge geçerli ve güncel mi (NANDO'da NB doğrulandı mı)?
• EN 71 / REACH / RoHS gibi yan testler tamam mı?
• Teknik dosya (TS file) elimde mi (uyuşmazlıkta gerekiyor)?
• TAREKS'e başvuru zamanlaması müşavirimle planlandı mı?
• Türkçe etiket / kullanım kılavuzu hazır mı? (7223 sy. K md. 7)

Sonuç

CE bir "yeterlilik mühürü" değil, "iddia"dır. Test raporları iddiayı destekleyen kanıttır. KOBİ ölçekli ithalatçı için pratik kural: belge alıyorsanız bağımsız laboratuvardan, geçerli standartla, parti bazında.

Belge konusunda spesifik vakanız varsa, ücretsiz uzman değerlendirmesi alın — ürününüz için zorunlu belge listesini 1 iş günü içinde gönderelim.